Giá giao dịch liên kết là một trong những nội dung được cơ quan thuế đặc biệt quan tâm trong quá trình quản lý thuế đối với doanh nghiệp. Trọng tâm quản lý của cơ quan thuế không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ doanh nghiệp thông qua các chính sách miễn, giảm, gia hạn nghĩa vụ thuế mà còn chuyển mạnh sang công tác thanh tra, kiểm tra nhằm chống thất thu ngân sách. Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp có phát sinh giao dịch liên kết cần chủ động rà soát việc xác định giá, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo quy định và sẵn sàng giải trình khi cơ quan thuế yêu cầu.
Không chỉ các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), nhiều doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là doanh nghiệp đại chúng có giao dịch với các bên liên kết hoặc đang được hưởng các chính sách ưu đãi thuế, cũng đang trở thành đối tượng được cơ quan thuế tăng cường theo dõi.
Important Note: Từ ngày Nghị định 255/2026/NĐ-CP quy định về quản lý thuế đối với các giao dịch liên kết của doanh nghiệp có quan hệ liên kết có hiệu lực thi hành, khung pháp lý điều chỉnh nội dung này đã có nhiều điểm mới so với Nghị định 132/2020/NĐ-CP trước đây (được sửa đổi, bổ sung một phần bởi Nghị định 20/2025/NĐ-CP). Việc hiểu đúng các quy định mới tại Nghị định 255/2026/NĐ-CP, xây dựng chính sách giá giao dịch liên kết phù hợp và chuẩn bị hồ sơ đầy đủ sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro bị truy thu thuế, xử phạt hành chính cũng như hạn chế những khó khăn phát sinh trong quá trình thanh tra, kiểm tra thuế.
What is the transfer pricing?
Giá giao dịch liên kết là mức giá được xác lập trong các giao dịch mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, vay vốn, chuyển nhượng tài sản… giữa các bên có quan hệ liên kết với nhau, chẳng hạn công ty mẹ và công ty con, hoặc các doanh nghiệp cùng một tập đoàn.
Vấn đề đặt ra là liệu mức giá đó có được xác lập theo nguyên tắc giao dịch độc lập hay không, hay đã bị điều chỉnh nhằm dịch chuyển lợi nhuận, tối ưu nghĩa vụ thuế giữa các bên liên kết. Chính vì tính chất nhạy cảm này mà giá giao dịch liên kết luôn nằm trong tầm ngắm của cơ quan thuế tại hầu hết các quốc gia, và Việt Nam cũng không ngoại lệ.
Đáng chú ý, tại Điều 4 Nghị định 255/2026/NĐ-CP, phần giải thích từ ngữ liên quan đến Giao dịch liên kết, Hồ sơ quốc gia, Hồ sơ toàn cầu đã được bổ sung, hoàn thiện để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn khi áp dụng trong thực tế.
Vì sao cơ quan thuế ngày càng siết chặt quản lý giá giao dịch liên kết?
Những năm gần đây, hoạt động quản lý giá giao dịch liên kết tại Việt Nam đang có sự thay đổi rõ rệt cả về phạm vi lẫn mức độ chuyên sâu. Nếu trước đây trọng tâm chủ yếu tập trung vào một số doanh nghiệp FDI có dấu hiệu chuyển giá thì hiện nay công tác thanh tra, kiểm tra đã được mở rộng đối với nhiều nhóm doanh nghiệp có phát sinh giao dịch liên kết.
Thanh, kiểm tra đẩy lùi gian lận thuế
Đại diện lãnh đạo Cục Thuế cho biết, bám sát chỉ đạo của Chính phủ tại Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 8/1/2025 và Quyết định số 103/QĐ-BTC ngày 17/1/2025 của Bộ Tài chính, Cục Thuế đã sớm ban hành định hướng và chỉ đạo toàn ngành xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra thuế năm 2025 theo hướng nâng cao hiệu lực, hiệu quả, đảm bảo thu đúng, thu đủ cho ngân sách nhà nước, đồng thời tạo thuận lợi để người nộp thuế tự giác tuân thủ pháp luật.
Đáng chú ý, việc triển khai Nghị quyết số 190/2025/QH15 của Quốc hội và Kết luận số 134-KL/TW ngày 28/03/2025 của Bộ Chính trị về Đề án sắp xếp hệ thống cơ quan thanh tra tinh gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả đã dẫn đến việc cơ quan thuế không còn thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành mà chuyển sang thực hiện chức năng kiểm tra.
Do vậy, trong 6 tháng đầu năm 2025, toàn ngành xác định tập trung nguồn lực để triển khai thực hiện và hoàn thành các cuộc thanh tra còn tồn đọng. Đồng thời, đề nghị các đơn vị thuế tỉnh, thành phố báo cáo, cung cấp số lượng các cuộc thanh tra chưa ban hành quyết định và nêu rõ lý do chưa thực hiện để có cơ sở trình Bộ Tài chính điều chỉnh kế hoạch thanh tra năm 2025 phù hợp với thẩm quyền mới.
Gian lận thuế gây thất thu cho ngân sách nhà nước
Theo ông Nguyễn Văn Phụng, chuyên gia cao cấp về thuế, các hành vi gian lận thuế, tránh thuế thông qua giao dịch liên kết ngày càng phức tạp và tinh vi; tình trạng này vừa gây thất thu cho ngân sách Nhà nước, vừa gây bất ổn thị trường và tạo ra môi trường cạnh tranh không lành mạnh.
Để đảm bảo tính chủ động và trọng tâm trong thực hiện, Cục Thuế đã chỉ đạo các đơn vị thuế tỉnh, thành phố về công tác lập kế hoạch thanh tra, kiểm tra năm 2025, cũng như ban hành các văn bản chỉ đạo toàn ngành tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát kê khai thuế của người nộp thuế, chống thất thu ngân sách nhà nước. Trong đó, tập trung vào các ngành, lĩnh vực có rủi ro cao về thuế, kê khai không đủ thuế, có dư địa thu lớn như: bất động sản, giao dịch liên kết, thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số, chứng khoán và chi trả cổ tức bằng cổ phiếu…
Đồng thời, ngành thuế tăng cường công tác quản lý thuế bảo vệ môi trường đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu; rà soát công tác thanh tra, kiểm tra sau hoàn thuế giá trị gia tăng; phối hợp trong công tác phòng chống gian lận hóa đơn; áp dụng các biện pháp quản lý về hóa đơn nhằm ngăn chặn tình trạng mua bán hóa đơn, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp để hợp thức hóa hàng nhập lậu, trốn thuế, chỉ đạo đấu tranh, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả…
Ngày 12/05/2025, Cục Thuế đã phê duyệt kế hoạch kiểm tra thuế tại trụ sở người nộp thuế năm 2025 đối với các thuế tỉnh, thành phố. Theo đó, Cục Thuế yêu cầu cơ quan thuế các cấp triển khai kế hoạch kiểm tra năm 2025 theo các nguyên tắc cụ thể để tiếp tục nâng cao hiệu quả thực hiện kế hoạch kiểm tra của ngành Thuế, đảm bảo trọng tâm công tác phòng ngừa rủi ro, chống thất thu ngân sách và đẩy lùi gian lận hoàn thuế, chiếm đoạt tiền hoàn thuế.
Phó Cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh cho biết, trong 6 tháng đầu năm 2025, toàn ngành Thuế đã thực hiện được 26.290 cuộc thanh tra, kiểm tra, đạt 39.1% nhiệm vụ năm 2025 và bằng 109.2% so với cùng kỳ năm 2024. Tổng số tiền kiến nghị xử lý qua thanh tra, kiểm tra là 28.430 tỷ đồng, bằng 132% so với cùng kỳ năm 2024, trong đó tổng số thuế tăng thu qua thanh tra, kiểm tra là 8.314 tỷ đồng; giảm khấu trừ là 1.190 tỷ đồng; giảm lỗ là 18.925 tỷ đồng.
Xuất hiện nhiều hình thức chuyển giá mới
Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế đối với các doanh nghiệp có giao dịch liên kết, đặc biệt là ngăn chặn hành vi lợi dụng chuyển giá để trốn tránh nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp, Cục Thuế đã chủ động tham mưu với Bộ Tài chính trình Chính phủ ban hành Nghị định số 20/2025/NĐ-CP ngày 10/02/2025, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 132/2020/NĐ-CP, văn bản quy phạm pháp luật quan trọng quy định về quản lý thuế trong giao dịch liên kết trước khi được thay thế bởi Nghị định 255/2026/NĐ-CP.
Lãnh đạo Cục Thuế cho rằng, việc hoàn thiện hành lang pháp lý này tạo điều kiện thuận lợi cho cơ quan thuế tăng cường kiểm soát, đồng thời giúp doanh nghiệp tuân thủ minh bạch hơn.
Ông Nguyễn Văn Phụng cho rằng, Việt Nam ngày càng tham gia sâu hơn vào thị trường kinh tế thế giới nên vấn đề chuyển giá, tránh thuế của các công ty, tập đoàn ngày càng trở nên phức tạp, xuất hiện nhiều hình thức chuyển giá mới.
Một số phương thức điển hình doanh nghiệp thường sử dụng trong chuyển giá để né thuế được chuyên gia chỉ ra là: chuyển giá thông qua chuyển giao tài sản hữu hình giữa các bên liên kết; chuyển giá thông qua chuyển giao tài sản vô hình giữa các bên liên kết; chuyển giá thông qua chuyển giao dịch vụ giữa các bên liên kết; chuyển giá thông qua chi trả lãi vay vốn sản xuất kinh doanh giữa các bên liên kết. Tuy nhiên, hình thức phổ biến được các doanh nghiệp sử dụng là xác định giá chuyển nhượng không phù hợp với thông lệ quốc tế và không hợp lý.
Theo ông Phụng, hành vi chuyển giá nhằm tối thiểu hóa nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp hiện không chỉ diễn ra tại các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, mà còn diễn ra giữa các bên liên kết trong nội địa Việt Nam; đồng thời không chỉ đơn thuần là việc điều chuyển lợi nhuận từ nơi có thuế suất cao sang nơi có thuế suất thấp hơn để tránh thuế mà còn bao gồm cả chiều ngược lại.
Để nâng cao năng lực triển khai trong thực tiễn, cơ quan thuế các tỉnh, thành phố đã xây dựng chuyên đề kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết, lựa chọn các công chức có chuyên môn sâu, kinh nghiệm thực tiễn để tham gia các đoàn kiểm tra. Đồng thời, thông qua việc thu thập, phân tích dữ liệu chuyên sâu, cơ quan thuế đã dần hình thành cơ sở dữ liệu và phương pháp đánh giá rủi ro chuyên biệt cho loại hình doanh nghiệp này, từ đó có căn cứ đề xuất giải pháp quản lý thuế sát thực tế, phù hợp đặc thù từng địa bàn, ngành nghề.
Cục Thuế cũng đã tổ chức hội nghị trao đổi kinh nghiệm chuyên sâu về thanh tra, kiểm tra đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết với thuế các tỉnh, thành phố nhằm thống nhất cách tiếp cận, chia sẻ kỹ thuật kiểm tra, đồng thời cập nhật các mô hình chuyển giá phổ biến và phương pháp xác định giá thị trường theo chuẩn quốc tế.
Truy thu, truy hoàn và phạt 600 tỷ đồng qua thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp có hoạt động giao dịch liên kết
Thống kê 6 tháng đầu năm 2025, toàn ngành Thuế đã tiến hành thanh tra, kiểm tra 119 doanh nghiệp có hoạt động giao dịch liên kết; qua đó truy thu, truy hoàn và phạt 600 tỷ đồng; giảm lỗ 3.579 tỷ đồng; giảm khấu trừ 3.2 tỷ đồng và điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế 5.091 tỷ đồng. Trong đó, riêng phần thanh tra, kiểm tra xác định lại giá thị trường đối với giao dịch liên kết đã truy thu 360 tỷ đồng, giảm lỗ 3.139 tỷ đồng, điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế 4.957 tỷ đồng.
Số liệu được tham khảo tại: Thời báo Tài chính.
Điểm mới đáng chú ý là Nghị định 255/2026/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung nguyên tắc quản lý và kiểm tra giá giao dịch liên kết theo hướng dẫn chiếu trực tiếp đến nguyên tắc áp dụng trong quản lý thuế (khoản 4 Điều 6) và nguyên tắc kiểm tra thuế (khoản 1 Điều 22) tại Luật Quản lý thuế 2025, nhằm bảo đảm tính thống nhất, đầy đủ với hệ thống pháp luật thuế hiện hành. Vì vậy, việc chủ động chuẩn bị hồ sơ và tuân thủ đúng quy định không chỉ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro pháp lý mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch trong hoạt động quản trị thuế.
Giá giao dịch liên kết không còn là vấn đề riêng của doanh nghiệp FDI
Trong nhiều năm qua, khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đã trở thành một bộ phận quan trọng của nền kinh tế Việt Nam, đóng góp đáng kể vào tăng trưởng thông qua việc tạo việc làm, thúc đẩy xuất khẩu và tăng nguồn thu ngân sách. Tuy nhiên, việc áp dụng giá giao dịch liên kết chưa phù hợp với quy định pháp luật thuế vẫn là vấn đề được nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, đặc biệt quan tâm.
Vẫn còn một bộ phận doanh nghiệp FDI chưa tuân thủ đầy đủ quy định về xác định giá giao dịch liên kết, dẫn đến nguy cơ ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế phải nộp. Tuy nhiên, phạm vi quản lý hiện nay không chỉ giới hạn ở doanh nghiệp FDI. Các doanh nghiệp đại chúng có nhiều giao dịch với bên liên kết hoặc đồng thời được hưởng nhiều chính sách ưu đãi thuế cũng đang trở thành đối tượng được cơ quan thuế quan tâm trong quá trình thanh tra, kiểm tra.
Việc tuân thủ quy định về giá giao dịch liên kết đã trở thành yêu cầu chung đối với mọi doanh nghiệp thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định 255/2026/NĐ-CP (thay thế Nghị định 132/2020/NĐ-CP), không phụ thuộc vào loại hình sở hữu hay nguồn vốn đầu tư.
Ngoài ra, tại Điều 5 Nghị định 255/2026/NĐ-CP, phạm vi xác định mối quan hệ liên kết cũng được mở rộng hơn: bổ sung mối quan hệ liên kết phát sinh từ việc mượn, cho mượn (tương tự như quan hệ liên kết vay, cho vay) giữa doanh nghiệp với cá nhân điều hành, kiểm soát doanh nghiệp hoặc cá nhân có quan hệ theo quy định, khi giá trị giao dịch đạt tối thiểu 10% vốn góp của chủ sở hữu tại thời điểm phát sinh giao dịch trong kỳ tính thuế. Đồng thời, Nghị định cũng bổ sung trường hợp không áp dụng quan hệ liên kết đối với chủ nợ, bên bảo lãnh là tổ chức do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ có chức năng mua, bán, xử lý nợ, nếu không tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp điều hành, kiểm soát, góp vốn, đầu tư vào doanh nghiệp bên nợ hoặc doanh nghiệp được bảo lãnh.
Giá giao dịch liên kết chịu sự điều chỉnh như thế nào theo Nghị định 255/2026/NĐ-CP?
Trong hệ thống quản lý thuế hiện nay, giá giao dịch liên kết là nội dung được điều chỉnh trực tiếp bởi Nghị định 255/2026/NĐ-CP – văn bản quy định về quản lý thuế đối với các giao dịch liên kết của doanh nghiệp có quan hệ liên kết, thay thế cho Nghị định 132/2020/NĐ-CP. Đây là văn bản pháp lý quan trọng, đồng thời đặt ra các yêu cầu về kê khai và lập hồ sơ nhằm chứng minh việc xác định giá giao dịch liên kết phù hợp với quy định.
Các doanh nghiệp thuộc phạm vi điều chỉnh khi có phát sinh giao dịch với bên liên kết cần thực hiện nghĩa vụ kê khai thông tin giao dịch liên kết và chuẩn bị hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết theo quy định. Theo khoản 2 Điều 18 Nghị định 255/2026/NĐ-CP, nghĩa vụ của người nộp thuế trong kê khai, xác định giá giao dịch liên kết được thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều 37 Luật Quản lý thuế 2025 và các quy định cụ thể sau:
- Kê khai, xác định giá giao dịch liên kết không làm giảm nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp tại Việt Nam;
- Chứng minh việc thực hiện phân tích, so sánh và lựa chọn phương pháp xác định giá giao dịch liên kết;
- Kê khai thông tin về quan hệ liên kết và giao dịch liên kết theo Phụ lục I, Phụ lục II, Phụ lục III ban hành kèm theo Nghị định 255/2026/NĐ-CP và nộp cùng Tờ khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp;
- Lập, lưu giữ và cung cấp Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết, bao gồm: thông tin về quan hệ liên kết và giao dịch liên kết (Phụ lục I); Hồ sơ quốc gia (Phụ lục II); Hồ sơ toàn cầu (Phụ lục III); và Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia của Công ty mẹ tối cao theo quy định tại Điều 19 và Phụ lục IV của Nghị định.
Ngoài ra, quy định về đại diện người nộp thuế làm dịch vụ thủ tục về thuế lập Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết cũng được điều chỉnh câu chữ từ “công ty kinh doanh làm thủ tục về thuế” thành “tổ chức kinh doanh làm thủ tục về thuế” để phù hợp với quy định hiện hành.
Về cơ sở dữ liệu sử dụng khi kê khai, xác định giá giao dịch liên kết (Điều 17), Nghị định 255/2026/NĐ-CP bổ sung Cơ sở dữ liệu quốc gia làm nguồn dữ liệu mới bên cạnh cơ sở dữ liệu thương mại và cơ sở dữ liệu của cơ quan thuế, đồng thời lần đầu tiên quy định rõ thứ tự ưu tiên sử dụng:
- Ưu tiên cơ sở dữ liệu được công bố công khai;
- Tiếp đến là cơ sở dữ liệu thương mại;
- Cuối cùng là cơ sở dữ liệu của cơ quan thuế.
Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp thường tập trung vào hợp đồng kinh tế, chứng từ thanh toán và việc kê khai thuế thông thường mà chưa quan tâm đúng mức đến việc xây dựng chính sách giá giao dịch liên kết và chuẩn bị bộ hồ sơ xác định giá. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến rủi ro khi cơ quan thuế yêu cầu giải trình.
See also: So sánh Nghị định 255/2026 với Nghị định 132/2020.
Điểm mới về ngưỡng miễn lập Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết
Đây là một trong những thay đổi mà doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý. Theo điểm c khoản 2 Điều 20 Nghị định 255/2026/NĐ-CP, ngưỡng doanh thu để được miễn lập Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết đã được điều chỉnh nâng lên dưới 500 tỷ đồng (trước đây là dưới 200 tỷ đồng theo Nghị định 132/2020/NĐ-CP). Đồng thời, Nghị định mới bỏ tiêu chí “kinh doanh với chức năng đơn giản” vốn từng là một trong bốn điều kiện bắt buộc phải đáp ứng đồng thời.
Trước đây, để được miễn lập hồ sơ, doanh nghiệp phải đáp ứng đồng thời 4 tiêu chí:
- Kinh doanh với chức năng đơn giản;
- Không phát sinh doanh thu, chi phí từ khai thác, sử dụng tài sản vô hình;
- Doanh thu dưới 200 tỷ đồng;
- Đạt tỷ suất lợi nhuận thuần theo từng lĩnh vực cụ thể.
Việc nâng ngưỡng doanh thu và bỏ bớt tiêu chí “chức năng đơn giản” nhằm mở rộng đối tượng người nộp thuế có rủi ro thấp về thuế được miễn lập hồ sơ, đơn giản hóa điều kiện áp dụng, qua đó giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.
See also: Điểm mới Nghị định 255/2026/NĐ-CP về giao dịch liên kết.
Điểm mới về Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (CbCR)
Tại Điều 19 Nghị định 255/2026/NĐ-CP, quy định về Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (CbCR) có một số thay đổi đáng chú ý:
- Căn cứ xác định ngưỡng doanh thu hợp nhất toàn cầu để phát sinh nghĩa vụ lập CbCR nay căn cứ theo doanh thu của năm tài chính liền kề trước năm báo cáo, thay vì căn cứ theo doanh thu hợp nhất toàn cầu trong kỳ tính thuế như trước đây, nhằm phù hợp với hướng dẫn của OECD tại Hành động BEPS 13.
- Ngưỡng doanh thu lập CbCR được điều chỉnh theo mức tương đương từ 750 triệu Euro trở lên, thay cho mức cố định 18.000 tỷ đồng trước đây, nhằm phù hợp với biến động tỷ giá và thông lệ quốc tế. Tỷ giá quy đổi được xác định thống nhất theo tỷ giá trung tâm hoặc tỷ giá tính chéo trung bình tháng 12 do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố.
- Bổ sung, làm rõ hơn các trường hợp không phải nộp CbCR tại Việt Nam (ví dụ: khi Báo cáo đã được trao đổi tự động cho cơ quan thuế Việt Nam theo thỏa thuận quốc tế, hoặc có sự khác biệt về ngưỡng doanh thu, đồng tiền quy đổi giữa các quốc gia) và các trường hợp phải nộp CbCR tại Việt Nam (ví dụ: khi Công ty mẹ tối cao không có nghĩa vụ lập, nộp báo cáo tại nước cư trú).
- Bổ sung quy định về định dạng và phương thức nộp CbCR theo định dạng XML đã mã hóa, nộp qua Hệ thống thông tin quản lý thuế.
- Bổ sung, hoàn thiện quy định về thời hạn nộp CbCR (chậm nhất 12 tháng kể từ ngày kết thúc năm tài chính của Công ty mẹ tối cao của năm báo cáo) và về Thông báo đối tượng nộp CbCR theo Mẫu số 01/TB-BCLN ban hành kèm theo Nghị định. Thông báo này chỉ phải nộp một lần khi lần đầu phát sinh nghĩa vụ (kể từ ngày Nghị định có hiệu lực), chậm nhất là ngày kết thúc năm tài chính của Công ty mẹ tối cao; nếu có thay đổi thông tin, doanh nghiệp phải cập nhật trong vòng 90 ngày kể từ ngày phát sinh thay đổi.
Đáng chú ý: Nghị định cũng bổ sung nguyên tắc cơ quan thuế không sử dụng Báo cáo CbCR để điều chỉnh hoặc ấn định giá giao dịch liên kết, mà chỉ dùng để phục vụ công tác quản lý rủi ro và trao đổi thông tin theo cam kết quốc tế của Việt Nam về thuế (điểm c khoản 1 Điều 21 Nghị định 255/2026/NĐ-CP).
Từ quản lý rủi ro sang quản lý tuân thủ, hỗ trợ tuân thủ
Một điểm mới quan trọng khác tại khoản 10 Điều 21 Nghị định 255/2026/NĐ-CP là việc bổ sung trách nhiệm của cơ quan thuế trong quản lý tuân thủ và hỗ trợ người nộp thuế có giao dịch liên kết. Đây là bước chuyển từ mô hình “quản lý rủi ro” thuần túy (tập trung phát hiện sai phạm, thanh tra, xử phạt sau khi phát hiện) sang mô hình “quản lý tuân thủ và hỗ trợ tuân thủ”, lấy người nộp thuế làm trung tâm, cơ quan thuế đồng hành hỗ trợ. Cụ thể, cơ quan thuế sẽ:
- Xây dựng và tổ chức chương trình hỗ trợ người nộp thuế tuân thủ tự nguyện đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết, trên cơ sở quản lý rủi ro và phù hợp với hệ thống dữ liệu ngành thuế;
- Công bố tỷ suất lợi nhuận ngành theo từng lĩnh vực, địa bàn hoặc nhóm người nộp thuế để hỗ trợ doanh nghiệp kê khai, xác định giá giao dịch liên kết theo nguyên tắc giao dịch độc lập;
- Hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao tính tuân thủ, giảm rủi ro khi tham gia chương trình hỗ trợ tuân thủ tự nguyện;
- Có trách nhiệm bảo mật thông tin, dữ liệu do doanh nghiệp cung cấp khi tham gia chương trình này.
Điều khoản chuyển tiếp cần lưu ý
Theo khoản 3 Điều 23 Nghị định 255/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp thuộc đối tượng được chuyển tiếp về chi phí lãi vay theo quy định tại Điều 3 Nghị định 20/2025/NĐ-CP (ngày 10/02/2025) thì tiếp tục được áp dụng chuyển tiếp cho thời gian còn lại theo đúng quy định tại Điều 3 Nghị định 20/2025/NĐ-CP. Quy định này nhằm bảo đảm tính liên tục trong thực hiện chính sách và bảo đảm quyền lợi của người nộp thuế trong giai đoạn chuyển đổi khung pháp lý.
Cơ quan Thuế yêu cầu những hồ sơ gì khi thanh tra kiểm tra?
Trước khi tiến hành thanh, kiểm tra tại trụ sở doanh nghiệp, cơ quan thuế thường yêu cầu cung cấp một loạt thông tin, tài liệu. Việc nắm rõ danh mục này giúp doanh nghiệp chủ động chuẩn bị hồ sơ thay vì bị động khi có yêu cầu.
Nhóm tài liệu về quan hệ và giao dịch liên kết
Bao gồm thông tin về các bên liên kết, sơ đồ mô tả mối quan hệ của các bên liên kết, các giao dịch liên kết và chính sách giá của các giao dịch này; các hợp đồng, thỏa thuận giao dịch liên kết cùng thông tin về quá trình thương lượng, ký kết, thực hiện và thanh lý các hợp đồng, thỏa thuận đó. Đây là nhóm hồ sơ nền tảng, cho phép cơ quan thuế đối chiếu bản chất giao dịch liên kết với chính sách giá mà doanh nghiệp đã kê khai.
Nhóm tài liệu về hoạt động sản xuất kinh doanh
Bao gồm sơ đồ tổ chức chi tiết, chức năng hoạt động của doanh nghiệp; sơ đồ mô tả quy trình sản xuất kinh doanh và sự tham gia của các bên độc lập, các bên liên kết vào từng khâu; bảng kê chi tiết sản phẩm, hàng hóa mua vào, bán ra với bên độc lập và bên liên kết. Nhóm tài liệu này giúp cơ quan thuế đánh giá chức năng, tài sản và rủi ro (FAR Analysis) mà doanh nghiệp gánh chịu trong chuỗi giá trị có tương xứng với mức lợi nhuận được phân bổ hay không.
Giải pháp giảm thiểu rủi ro từ MAN – Master Accountant Network:
- Chủ động rà soát trước khi kết thúc năm tài chính: Nắm vững quy trình và xu hướng thanh, kiểm tra thuế về giao dịch liên kết theo quy định mới tại Nghị định 255/2026/NĐ-CP, giúp doanh nghiệp chủ động chuẩn bị và giải trình phù hợp.
- Chuẩn bị hồ sơ đúng thời hạn: Hoàn thành nghĩa vụ tuân thủ, chuẩn bị sẵn sàng hồ sơ xác định giá cùng các thông tin liên quan để cung cấp đúng thời hạn, yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp tránh bị ấn định thuế do không xuất trình được hồ sơ.
- Nắm bắt quy trình và xu hướng thanh, kiểm tra để chủ động giải trình: Hiểu rõ danh mục tài liệu thường được yêu cầu và các thay đổi tại Nghị định 255/2026/NĐ-CP chính là bước chuẩn bị thiết thực nhất để rút ngắn thời gian giải trình.
- Vai trò của tham vấn chuyên môn: Doanh nghiệp cần có sự tham vấn từ các đơn vị chuyên trách, dịch vụ tư vấn giao dịch liên kết của MAN – Master Accountant Network, nhằm bảo đảm tuân thủ cao nhất các quy định về kê khai và lập hồ sơ giao dịch liên kết theo Nghị định 255/2026/NĐ-CP.
Conclude
Không chỉ doanh nghiệp FDI, các doanh nghiệp trong nước có phát sinh giao dịch với bên liên kết, đặc biệt là doanh nghiệp đại chúng hoặc doanh nghiệp đang hưởng nhiều ưu đãi thuế, cũng đang trở thành đối tượng được cơ quan thuế quan tâm. Với việc Nghị định 255/2026/NĐ-CP chính thức thay thế Nghị định 132/2020/NĐ-CP, khung pháp lý về quản lý thuế đối với giao dịch liên kết đã có nhiều điều chỉnh quan trọng: mở rộng phạm vi quan hệ liên kết, nâng ngưỡng miễn lập hồ sơ, thay đổi ngưỡng và quy trình CbCR, bổ sung thứ tự ưu tiên cơ sở dữ liệu, và chuyển dịch sang mô hình hỗ trợ tuân thủ tự nguyện.
Vì vậy, doanh nghiệp cần chủ động rà soát toàn bộ giao dịch liên kết, cập nhật chính sách giá phù hợp với Nghị định 255/2026/NĐ-CP.
Contact MAN – Master Accountant Network để được tư vấn và hỗ trợ chuyên sâu!
Contact information MAN – Master Accountant Network
- Address: Số 19A, Đường 43, Phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- E-mail: man@man.net.vn
- Google Business Profile: Xem Google Business Profile của MAN – Master Accountant Network
- LinkedIn Founder: Xem hồ sơ LinkedIn của chuyên gia Lê Hoàng Tuyên
Phụ trách sản xuất và kiểm duyệt nội dung chuyên môn bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network. Ông là Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm sâu sắc trong lĩnh vực Kế toán, Kiểm toán, Thuế và Tư vấn Pháp lý doanh nghiệp.