Bỏ điều kiện kinh doanh với chức năng đơn giản là một trong những thay đổi đáng chú ý nhất tại Nghị định 255/2026/NĐ-CP khi quy định về miễn lập Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết chính thức được sửa đổi từ 01/7/2026. Không còn phải chứng minh yếu tố định tính “chức năng đơn giản” vốn gây nhiều tranh cãi trong thanh tra, kiểm tra thuế suốt giai đoạn áp dụng Nghị định 132/2020/NĐ-CP, doanh nghiệp giờ đây chỉ cần đáp ứng các điều kiện định lượng rõ ràng:
- Doanh thu dưới 500 tỷ đồng (nâng từ mức 200 tỷ đồng trước đây), không phát sinh doanh thu từ tài sản vô hình
- Và đạt tỷ suất lợi nhuận thuần theo từng lĩnh vực.
Bài viết dưới đây, được biên soạn bám sát căn cứ pháp lý tại Điều 20 và Điều 5 Nghị định 255/2026/NĐ-CP, sẽ giúp bạn nắm trọn quy định mới, so sánh chi tiết với Nghị định 132/2020/NĐ-CP và xác định chính xác doanh nghiệp mình có thuộc diện được miễn lập hồ sơ hay không.
What is a simple function business?
Kinh doanh với chức năng đơn giản là khái niệm chỉ các doanh nghiệp thực hiện hoạt động sản xuất, gia công hoặc phân phối có giá trị gia tăng thấp, không chịu rủi ro lớn và không dùng tài sản vô hình.
Vì sao bỏ điều kiện kinh doanh với chức năng đơn giản là thay đổi đáng chú ý?
Đối với bất kỳ doanh nghiệp nào phát sinh giao dịch với các bên có quan hệ liên kết, dù là công ty mẹ – con, các đơn vị trong cùng tập đoàn, hay đối tác có quan hệ sở hữu vốn, bảo lãnh vay vốn, câu hỏi đầu tiên mỗi kỳ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp luôn là:
“Liệu doanh nghiệp có thuộc diện phải lập Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết hay được miễn?”
Theo quy định trước đây, để được miễn lập hồ sơ, doanh nghiệp phải đáp ứng đồng thời nhiều điều kiện, trong đó có một điều kiện mang tính định tính và gây tranh cãi nhiều nhất trong thực tiễn áp dụng, đó là doanh nghiệp phải kinh doanh với chức năng đơn giản.Vấn đề pháp luật thuế trước đây không đưa ra tiêu chí định lượng rõ ràng để xác định thế nào là “chức năng đơn giản”, dẫn đến việc doanh nghiệp và cơ quan thuế thường có cách hiểu khác nhau khi thanh tra, kiểm tra.
Chính vì vậy, việc Nghị định 255/2026/NĐ-CP quyết định bỏ điều kiện kinh doanh với chức năng đơn giản được xem là một bước điều chỉnh quan trọng, giúp quy định về miễn lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết trở nên minh bạch, dễ áp dụng và giảm thiểu rủi ro tranh chấp giữa doanh nghiệp với cơ quan thuế. Đây cũng là nội dung mà bài viết này sẽ phân tích sâu, đồng thời làm rõ những thay đổi đi kèm khác trong quy định mới.
Điều kiện kinh doanh với chức năng đơn giản trước đây được quy định như thế nào?
Để thấy rõ ý nghĩa của việc bỏ điều kiện kinh doanh với chức năng đơn giản, trước tiên cần nhìn lại quy định cũ. Theo khoản 2 Điều 19 Nghị định 132/2020/NĐ-CP, doanh nghiệp muốn được miễn lập Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết phải đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:
- Thực hiện kinh doanh với chức năng đơn giản;
- Không phát sinh doanh thu, chi phí từ hoạt động khai thác, sử dụng tài sản vô hình;
- Có doanh thu dưới 200 tỷ đồng;
- Áp dụng tỷ suất lợi nhuận thuần chưa trừ chi phí lãi vay và thuế thu nhập doanh nghiệp (không bao gồm chênh lệch doanh thu và chi phí của hoạt động tài chính) trên doanh thu thuần theo từng lĩnh vực, cụ thể nhóm Phân phối từ 5% trở lên, Sản xuất từ 10% trở lên và Gia công từ 15% trở lên.
Bất cập lớn nhất của quy định cũ nằm ở điều kiện đầu tiên. Khái niệm chức năng đơn giản không được định nghĩa cụ thể bằng các tiêu chí định lượng, khiến việc áp dụng phụ thuộc nhiều vào đánh giá chủ quan trong quá trình thanh tra, kiểm tra thuế. Trên thực tế, không ít doanh nghiệp dù đáp ứng đầy đủ các điều kiện về doanh thu và tỷ suất lợi nhuận nhưng vẫn bị loại khỏi diện miễn lập hồ sơ chỉ vì cơ quan thuế cho rằng chức năng kinh doanh của doanh nghiệp “không đơn giản” theo cách hiểu riêng. Đây chính là lý do khiến việc bỏ điều kiện kinh doanh với chức năng đơn giản, một điều chỉnh giúp luật hóa rõ ràng hơn tiêu chí xét miễn lập hồ sơ.
Bỏ điều kinh doanh với chức năng đơn giản theo Nghị định 255/2026/NĐ-CP
Căn cứ khoản 2 Điều 20 Nghị định 255/2026/NĐ-CP, kể từ ngày 01/7/2026, quy định về miễn lập Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết đã có sự điều chỉnh đáng chú ý. Theo đó, người nộp thuế được miễn lập hồ sơ khi thực hiện kinh doanh không phát sinh doanh thu, chi phí từ hoạt động khai thác, sử dụng tài sản vô hình, có doanh thu dưới 500 tỷ đồng, và áp dụng tỷ suất lợi nhuận thuần chưa trừ chi phí lãi vay và thuế thu nhập doanh nghiệp (không bao gồm chênh lệch doanh thu và chi phí của hoạt động tài chính) trên doanh thu thuần theo từng lĩnh vực.
So với quy định cũ, có ba điểm thay đổi chính cần lưu ý:
- Nghị định 255/2026/NĐ-CP đã bỏ điều kiện kinh doanh với chức năng đơn giản. Doanh nghiệp không còn phải chứng minh mình có “chức năng đơn giản” mới được xét miễn lập hồ sơ, mà chỉ cần đáp ứng các điều kiện định lượng còn lại.
- Ngưỡng doanh thu để được miễn lập hồ sơ được nâng từ dưới 200 tỷ đồng lên dưới 500 tỷ đồng. Việc nâng ngưỡng doanh thu này, kết hợp với việc bỏ điều kiện kinh doanh với chức năng đơn giản, giúp mở rộng đáng kể phạm vi doanh nghiệp có thể được hưởng chính sách miễn lập hồ sơ.
- Các điều kiện còn lại về tài sản vô hình và tỷ suất lợi nhuận thuần được giữ nguyên như quy định cũ, cụ thể: không phát sinh doanh thu, chi phí từ hoạt động khai thác, sử dụng tài sản vô hình; tỷ suất lợi nhuận thuần đối với lĩnh vực phân phối từ 5% trở lên, sản xuất từ 10% trở lên và gia công từ 15% trở lên.
See also: Điểm mới Nghị định 255/2026/NĐ-CP về giao dịch liên kết.
Bảng so sánh giữa Nghị định 132/2020 và Nghị định 255/2026 về điều kiện miễn lập hồ sơ
Để doanh nghiệp dễ hình dung mức độ thay đổi, dưới đây là bảng so sánh chi tiết giữa quy định cũ và quy định mới liên quan đến việc bỏ điều kiện kinh doanh với chức năng đơn giản:
| Criteria | Decree 132/2020 | Nghị định 255/2026 |
| Căn cứ pháp lý | Khoản 2 Điều 19 | Khoản 2 Điều 20 |
| Điều kiện về chức năng kinh doanh | Bắt buộc phải kinh doanh với chức năng đơn giản | Đã bỏ điều kiện kinh doanh với chức năng đơn giản |
| Điều kiện về tài sản vô hình | Không phát sinh doanh thu, chi phí từ khai thác, sử dụng tài sản vô hình | Giữ nguyên |
| Ngưỡng doanh thu | Dưới 200 tỷ đồng | Dưới 500 tỷ đồng |
| Tỷ suất lợi nhuận thuần của nhóm phân phối | Từ 5% trở lên | Giữ nguyên |
| Tỷ suất lợi nhuận thuần của nhóm sản xuất | Từ 10% trở lên | Giữ nguyên |
| Tỷ suất lợi nhuận thuần của nhóm gia công | Từ 15% trở lên | Giữ nguyên |
Nhìn vào bảng so sánh trên có thể thấy, Nghị định 255/2026/NĐ-CP bãi bỏ điều kiện kinh doanh với chức năng đơn giản và nới rộng ngưỡng doanh thu, đây là điểm tích cực cho doanh nghiệp trong việc xác định diện được miễn lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết.
Bỏ điều kiện kinh doanh với chức năng đơn giản tác động như thế nào đến doanh nghiệp?
Từ góc độ thực tiễn tư vấn giao dịch liên kết của MAN – Master Accountant Network, việc bỏ điều kiện kinh doanh với chức năng đơn giản mang lại một số tác động đáng chú ý sau:
Mở rộng phạm vi doanh nghiệp đủ điều kiện miễn lập hồ sơ
Trước đây, nhiều doanh nghiệp có mô hình hoạt động tương đối phức tạp về mặt tổ chức nhưng vẫn đáp ứng tốt các chỉ tiêu về doanh thu và tỷ suất lợi nhuận, lại không chắc chắn được miễn lập hồ sơ vì yếu tố “kinh doanh với chức năng đơn giản”. Khi điều kiện này được bãi bỏ, doanh nghiệp có thể tự rà soát và xác định mình có thuộc diện miễn hay không, ngoài điều kiện đó ra, phải đảm bảo đáp ứng đồng thời các tiêu chí còn lại theo quy định.
Kết hợp với việc nâng ngưỡng doanh thu, phạm vi miễn được mở rộng đáng kể
Việc bỏ điều kiện kinh doanh với chức năng đơn giản diễn ra đồng thời với việc nâng ngưỡng doanh thu từ dưới 200 tỷ đồng lên dưới 500 tỷ đồng, đồng nghĩa với việc nhóm doanh nghiệp vừa, nay cũng có cơ hội được xét miễn lập hồ sơ nếu đáp ứng các điều kiện còn lại.
Giảm rủi ro tranh chấp khi thanh tra, kiểm tra thuế
Do không còn yếu tố định tính “chức năng đơn giản”, việc xác định doanh nghiệp có thuộc diện miễn lập hồ sơ hay không sẽ dựa hoàn toàn vào các số liệu định lượng có thể đối chiếu rõ ràng về doanh thu, tỷ suất lợi nhuận thuần và việc có phát sinh doanh thu, chi phí từ tài sản vô hình hay không. Điều này giúp cả doanh nghiệp và cơ quan thuế có cơ sở thống nhất hơn khi áp dụng.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng dù đã bỏ điều kiện kinh doanh với chức năng đơn giản, doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng đồng thời các điều kiện còn lại mới được miễn lập hồ sơ, bao gồm:
- Không phát sinh doanh thu, chi phí từ khai thác, sử dụng tài sản vô hình;
- Doanh thu dưới 500 tỷ đồng;
- Và đạt tỷ suất lợi nhuận thuần theo đúng ngưỡng quy định cho từng lĩnh vực hoạt động.
Nếu doanh nghiệp còn băn khoăn về việc mình có thuộc diện được miễn lập hồ sơ hay cần hỗ trợ rà soát hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết cho năm tài chính 2026, dịch vụ tư vấn giao dịch liên kết từ đội ngũ chuyên gia của chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành, tư vấn cụ thể theo từng trường hợp.
Hiệu lực thi hành và thời điểm áp dụng
Theo Điều 23 Nghị định 255/2026/NĐ-CP, Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2026 và được áp dụng từ kỳ tính thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2026. Đồng thời, Nghị định 132/2020/NĐ-CP và Nghị định 20/2025/NĐ-CP hết hiệu lực kể từ ngày 01/7/2026.
Điều này có nghĩa là quy định bỏ điều kiện kinh doanh với chức năng đơn giản sẽ được áp dụng ngay từ kỳ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2026, chứ không phải chờ đến các kỳ tính thuế sau đó. Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý mốc thời gian này khi rà soát nghĩa vụ lập Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết cho năm tài chính 2026.
Doanh nghiệp cần làm gì trước những thay đổi của Nghị định 255
Trước những thay đổi quan trọng nêu trên, doanh nghiệp có giao dịch liên kết nên chủ động thực hiện một số bước sau để tận dụng đúng và đủ chính sách:
- Rà soát lại doanh thu và tỷ suất lợi nhuận thuần theo từng lĩnh vực hoạt động để đối chiếu với ngưỡng mới là dưới 500 tỷ đồng và các mức tỷ suất lợi nhuận thuần tương ứng.
- Kiểm tra lại có phát sinh doanh thu, chi phí từ khai thác, sử dụng tài sản vô hình hay không, vì đây vẫn là điều kiện bắt buộc.
- Đối chiếu các bên liên kết theo Điều 5 Nghị định 255/2026/NĐ-CP để xác định chính xác phạm vi giao dịch liên kết phát sinh trong kỳ tính thuế.
- Cập nhật quy trình nội bộ về lập hoặc miễn lập Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết ngay từ kỳ tính thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2026, để tránh sai sót khi quyết toán. Với những doanh nghiệp chưa có đủ nguồn lực nội bộ để tự rà soát và biên soạn hồ sơ theo đúng yêu cầu mới, có thể cân nhắc sử dụng dịch vụ lập hồ sơ giao dịch liên kết từ các đơn vị có chuyên môn, kinh nghiệm như MAN – Master Accountant Network để đảm bảo tuân thủ đúng thời hạn và quy định pháp luật.
Việc bỏ điều kiện kinh doanh với chức năng đơn giản là một thay đổi tích cực, giúp quy định về miễn lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết trở nên rõ ràng hơn.
Conclude
Việc bỏ điều kiện kinh doanh với chức năng đơn giản không làm thay đổi bản chất của chính sách miễn lập Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết, mà giúp tiêu chí xét miễn trở nên rõ ràng và dễ định lượng hơn. Đây là thời điểm phù hợp để doanh nghiệp rà soát lại doanh thu, tỷ suất lợi nhuận và các bên liên kết của mình theo đúng quy định tại Nghị định 255/2026/NĐ-CP, thay vì chờ đến sát kỳ quyết toán mới xử lý. Nếu doanh nghiệp còn băn khoăn về việc mình có thuộc diện được miễn lập hồ sơ hay cần hỗ trợ rà soát hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết cho năm tài chính 2026, hãy đội ngũ chuyên gia giao dịch liên kết của MAN – Master Accountant Network đồng hành cùng doanh nghiệp.
Contact us để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời!
Contact information MAN – Master Accountant Network
- Address: Số 19A, Đường 43, Phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- E-mail: man@man.net.vn
- Google Business Profile: Xem Google Business Profile của MAN – Master Accountant Network
- LinkedIn Founder: Xem hồ sơ LinkedIn của chuyên gia Lê Hoàng Tuyên
Phụ trách sản xuất và kiểm duyệt nội dung chuyên môn bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network. Ông là Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm sâu sắc trong lĩnh vực Kế toán, Kiểm toán, Thuế và Tư vấn Pháp lý doanh nghiệp.
Câu hỏi thường gặp về việc bỏ điều kinh doanh với chức năng đơn giản
Ngưỡng doanh thu miễn lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết mới là bao nhiêu?
Theo quy định mới, ngưỡng doanh thu để được miễn lập hồ sơ được nâng từ dưới 200 tỷ đồng (theo Nghị định 132/2020/NĐ-CP) lên dưới 500 tỷ đồng (theo Nghị định 255/2026/NĐ-CP).
Doanh nghiệp tôi hoạt động lĩnh vực sản xuất, đủ điều kiện về doanh thu và tỷ suất lợi nhuận thuần nhưng có phát sinh doanh thu từ việc sử dụng tài sản vô hình. Thì trong trường hợp này, tôi có thuộc diện miễn lập Hồ sơ không?
Không. Dù đã đủ điều kiện về ngưỡng doanh thu và tỷ suất lợi nhuận thuần theo quy định. Nhưng Nghị định 255 quy định rất rõ, phải đáp ứng đồng thời cả 3 điều kiện thì mới thuộc diện miễn lập hồ sơ.
Tỷ suất lợi nhuận thuần để được miễn lập hồ sơ theo Nghị định 255/2026/NĐ-CP có thay đổi so với trước không?
Không thay đổi. Nghị định 255/2026/NĐ-CP giữ nguyên các mức tỷ suất lợi nhuận thuần đã áp dụng theo Nghị định 132/2020/NĐ-CP.