Bước sang năm 2026, môi trường quản lý thuế tại Việt Nam đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ với việc áp dụng đồng bộ Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN) 2025 và hệ thống Nghị định mới về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết. Trong số các quy định về chống xói mòn cơ sở thuế, quy định về khống chế chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA vẫn là tâm điểm chú ý và là bài toán đau đầu của cộng đồng doanh nghiệp.
Đối với các tập đoàn đa quốc gia và các doanh nghiệp trong nước sử dụng đòn bẩy tài chính cao, con số 30% EBITDA không chỉ là một ngưỡng giới hạn về mặt hành chính mà còn là một chỉ số phản ánh sức khỏe tài chính và mức độ tuân thủ thuế. Việc hiểu sai hoặc áp dụng thiếu cập nhật các quy định này có thể dẫn đến rủi ro bị loại chi phí hàng tỷ đồng. Để tránh tình trạng chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA gây ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền. Mục đích bài viết phân tích rõ quy định cũng như về cách xử lý và các chiến lược tối ưu hóa trong năm 2026.
Tổng quan về quy định khống chế lãi vay 30% EBITDA
Quy định khống chế chi phí lãi vay theo chỉ số EBITDA (Thu nhập trước thuế, lãi vay và khấu hao) tại Việt Nam được xây dựng dựa trên khuyến nghị tại Hành động 4 của Chương trình chống xói mòn cơ sở thuế và chuyển dịch lợi nhuận (BEPS) do OECD khởi xướng. Mục tiêu cốt lõi là ngăn chặn tình trạng mỏng vốn (Thin Capitalization), nơi các doanh nghiệp tận dụng nợ vay để chuyển dịch lợi nhuận. Khi tình trạng chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA xảy ra, cơ quan thuế xem đó là dấu hiệu của việc lạm dụng đòn bẩy để giảm nghĩa vụ thuế TNDN.
Từ năm 2025, theo các cập nhật mới nhất tại Nghị định 20/2025/NĐ-CP, phạm vi áp dụng đã được làm rõ hơn để bảo vệ các doanh nghiệp sản xuất thực tiễn trong khi vẫn thắt chặt đối với các giao dịch mang tính chất dàn xếp thuế.
Đối tượng áp dụng và điểm mới
Quy định khống chế chi phí lãi vay áp dụng cho người nộp thuế là tổ chức sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ có giao dịch liên kết. Việc kiểm soát chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA được thực hiện dựa trên tổng chi phí lãi vay phát sinh sau khi trừ lãi tiền gửi và lãi cho vay phát sinh trong kỳ.
Lưu ý quan trọng năm 2026: Luật Thuế TNDN 2025 đã làm rõ các trường hợp ngoại lệ. Theo đó, quy định khống chế chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA không áp dụng đối với:
- Các tổ chức tín dụng, tổ chức bảo hiểm và các tổ chức tài chính đặc thù.
- Các khoản vay hỗ trợ từ Chính phủ hoặc các khoản vay ODA có tính chất ưu đãi.
- Điểm mới: Các khoản vay từ ngân hàng thương mại để phục vụ các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia có thể được xem xét cơ chế loại trừ nếu chứng minh được tính độc lập và phục vụ mục tiêu quốc gia. Để hiểu rõ hơn về điểm mới này, doanh nghiệp tham khảo vay ngân hàng có phải giao dịch liên kết.
Công thức tính EBITDA chuẩn xác theo cơ quan thuế
Việc xác định đúng EBITDA là yếu tố then chốt để biết liệu doanh nghiệp có rơi vào tình trạng chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA hay không. Công thức áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026 như sau:
EBITDA = Lợi nhuận thuần kinh doanh + Chi phí lãi vay + Khấu hao – Lãi tiền gửi |
Các sai sót thường gặp cần tránh:
- Chi phí lãi vay trong công thức: Phải bao gồm tất cả các khoản chi phí có tính chất lãi vay, kể cả phí bảo lãnh nợ, chi phí phòng ngừa rủi ro lãi suất. Nếu không tính đủ, doanh nghiệp dễ lầm tưởng chi phí lãi vay chưa vượt trần 30% EBITDA.
- Lợi nhuận thuần: Phải được xác định sau khi đã loại trừ các khoản thu nhập từ cổ tức, lợi nhuận được chia (vì đây là thu nhập đã chịu thuế hoặc miễn thuế ở cấp độ khác).
- Khấu hao: Chỉ cộng lại các khoản chi phí khấu hao thực tế đã trừ vào lợi nhuận thuần trong kỳ theo quy định của Thông tư 45 và các văn bản hướng dẫn hiện hành.
See details: Formula for calculating interest on related-party transactions.
Xử lý chi phí lãi vay vượt ngưỡng 30% EBITDA
Khi phát sinh chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA, phần vượt mức sẽ không được trừ vào chi phí hợp lý khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN trong kỳ đó. Tuy nhiên, khung pháp lý năm 2026 vẫn duy trì cơ chế “cứu cánh” thông qua việc chuyển chi phí.
Kỹ thuật hạch toán và kê khai
Phần chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA bị loại (không được trừ) cần được theo dõi riêng biệt trên sổ sách quản trị thuế để phục vụ việc chuyển chi phí cho các năm sau. Trên tờ khai quyết toán thuế TNDN, doanh nghiệp thực hiện điều chỉnh tăng lợi nhuận tính thuế (thông qua chỉ tiêu B4) tương ứng với phần lãi vay không được trừ này.
Kỹ thuật kê khai yêu cầu sự chính xác tại Phụ lục I – Nghị định 132/2020/NĐ-CP. Việc minh bạch số liệu về chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro bị cơ quan thuế nghi ngờ về tính trung thực của báo cáo tài chính.
Mechanism for carrying forward interest expense to the next period.
Nếu chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA trong kỳ phát sinh, doanh nghiệp được phép chuyển phần chênh lệch này vào chi phí được trừ của các kỳ tính thuế tiếp theo.
- Thời hạn chuyển: Không quá 05 năm liên tục kể từ năm tiếp theo năm phát sinh khoản chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA.
- Điều kiện chuyển: Tổng chi phí lãi vay được trừ trong kỳ tiếp theo (bao gồm cả phát sinh trong kỳ và phần chuyển sang) không được vượt quá ngưỡng 30% EBITDA của năm đó.
- Nguyên tắc FIFO: Doanh nghiệp nên ưu tiên chuyển các khoản chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA từ các năm xa nhất trước để tránh rủi ro mất quyền chuyển khi hết thời hạn 5 năm.
For example: Năm 2025, doanh nghiệp B có EBITDA 200 tỷ, lãi vay 80 tỷ. Ngưỡng khống chế là 60 tỷ. Doanh nghiệp ghi nhận chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA là 20 tỷ. Số tiền 20 tỷ này sẽ được theo dõi và chuyển trừ vào thu nhập chịu thuế của các năm từ 2026 đến 2030 nếu điều kiện EBITDA cho phép.
Các trường hợp đặc biệt và rủi ro tiềm ẩn
Mặc dù quy định chung đã được văn bản hóa rõ ràng, nhưng trên thực tế kinh doanh, có những tình huống đặc thù khiến việc kiểm soát ngưỡng an toàn trở nên phức tạp hơn dự kiến. Dưới đây là phân tích chi tiết về các kịch bản rủi ro mà doanh nghiệp thường gặp phải, khiến tình trạng chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA trở thành mối đe dọa trực tiếp đến tính tuân thủ thuế.
Trường hợp EBITDA âm hoặc bằng không
Đây là tình huống đặc biệt nguy hiểm. Khi doanh nghiệp thua lỗ dẫn đến EBITDA âm, ngưỡng 30% EBITDA sẽ bằng 0. Khi đó, 100% chi phí lãi vay phát sinh sẽ bị coi là chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA. Mặc dù được chuyển sang năm sau nhưng việc không có chi phí được trừ trong năm hiện tại khiến số lỗ trên tờ khai thuế giảm đi, ảnh hưởng đến khả năng bù lỗ trong tương lai.
Mối quan hệ liên kết với ngân hàng
Rất nhiều doanh nghiệp lầm tưởng vay ngân hàng là giao dịch độc lập. Tuy nhiên, nếu khoản vay chiếm trên 25% vốn góp và trên 50% tổng nợ trung, dài hạn, ngân hàng trở thành bên liên kết. Khi đó, toàn bộ lãi vay trả cho ngân hàng sẽ bị soi xét dưới lăng kính chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA. Đây là rủi ro cực lớn cho các doanh nghiệp bất động sản và hạ tầng tại Việt Nam năm 2026.
Tác động của tỷ giá hối đoái
Chi phí lãi vay thường đi kèm với các khoản lỗ tỷ giá do đánh giá lại nợ vay gốc ngoại tệ. Nếu không tách bạch rõ ràng, doanh nghiệp có thể tính toán sai lệch dẫn đến tình trạng chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA mà không hề hay biết, gây khó khăn cho công tác quyết toán.
Rủi ro thuế và hậu quả khi vi phạm quy định 30% EBITDA
Cơ quan thuế năm 2026 áp dụng công nghệ số để truy quét các giao dịch có dấu hiệu chuyển giá. Việc quản lý lỏng lẻo chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA dẫn đến:
- Ấn định thuế: Cơ quan thuế có thể loại bỏ toàn bộ chi phí nếu doanh nghiệp không cung cấp đủ hồ sơ chứng minh tính hợp lý của khoản vay.
- Tiền chậm nộp: Khoản tiền phạt 0.03%/ngày trên số thuế tăng thêm do loại chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA có thể gây thiệt hại tài chính nặng nề.
- Hồ sơ xác định giá (Local File): Nếu không giải trình được lý do tại sao chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA trong hồ sơ giao dịch liên kết, doanh nghiệp sẽ mất điểm tin cậy trước cơ quan thanh tra.
Để tránh những rủi ro đáng tiếc có thể xảy ra, doanh nghiệp tham khảo dịch vụ tư vấn giao dịch liên kết từ các đơn vị chuyên nghiệp, uy tín và có nghiệm như Big4, MAN – Master Accountant Network để được hỗ trợ sớm nhất.
Strategies for optimizing interest costs for businesses.
Để chủ động ứng phó với tình trạng chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA, doanh nghiệp cần thực hiện các giải pháp chiến lược sau:
Tối ưu cấu trúc vốn và huy động
Để đảm bảo tỷ lệ đòn bẩy tài chính luôn nằm trong tầm kiểm soát và tránh rơi vào bẫy thuế thu nhập doanh nghiệp, nên cần tái cấu trúc danh mục nguồn vốn thông qua các giải pháp sau:
- Tăng vốn chủ sở hữu: Đây là cách trực tiếp nhất để giảm tỷ lệ nợ vay, từ đó hạn chế rủi ro chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA.
- Huy động vốn qua trái phiếu chuyển đổi: Xem xét các công cụ tài chính có tính chất hỗn hợp để linh hoạt trong việc hạch toán chi phí.
Quản lý EBITDA chủ động và bền vững
Tăng EBITDA là cách hiệu quả nhất để mở rộng cho lãi vay. Doanh nghiệp cần:
- Tập trung vào giá trị cốt lõi để tăng lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh.
- Rà soát chi phí quản lý và bán hàng để tối ưu hóa lợi nhuận trước thuế, từ đó giảm áp lực khi chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA.
Lập dự toán thuế định kỳ
Doanh nghiệp nên xây dựng mô hình tài chính dự báo cho 5 năm tới. Việc dự báo sớm khả năng chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA giúp ban lãnh đạo có điều chỉnh kịp thời về kế hoạch đầu tư hoặc phương thức huy động vốn.
Xây dựng hồ sơ giao dịch liên kết chặt chẽ
Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết không chỉ là nghĩa vụ và còn là tấm khiên bảo vệ doanh nghiệp. Trong hồ sơ này, cần giải trình rõ ràng các yếu tố thị trường dẫn đến việc phát sinh chi phí lãi vay cao, chứng minh rằng dù chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA, thì các khoản vay này vẫn tuân thủ nguyên tắc giá thị trường (Arm’s Length Principle).
Reference: Dịch vụ lập hồ sơ giao dịch liên kết
Conclude
Quy định khống chế chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA không chỉ đơn thuần là một rào cản pháp lý, mà thực tế là một “thước đo” chuẩn mực để hướng doanh nghiệp Việt Nam tới mô hình tài chính minh bạch và lành mạnh theo tiêu chuẩn quốc tế. Trong bối cảnh năm 2026 với sự thắt chặt kiểm soát từ cơ quan thuế thông qua các hệ thống dữ liệu liên thông, sự chủ động của doanh nghiệp trong việc rà soát và hoạch định thuế chính là chìa khóa bảo vệ lợi nhuận.
Nếu doanh nghiệp của bạn đang gặp khó khăn trong việc xác định ngưỡng an toàn hoặc cần hỗ trợ chuyên sâu về Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết để giải trình về tình trạng chi phí lãi vay vượt 30% EBITDA, hãy liên hệ ngay với đội ngũ chuyên gia giao dịch liên kết của MAN – Master Accountant Network để được hỗ trợ và tư vấn chuyên sâu.
Contact information MAN – Master Accountant Network
- Address: No. 19A, Street 43, Tan Thuan Ward, Ho Chi Minh City
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
Content production by: Mr. Le Hoang Tuyen – Founder & CEO MAN – Master Accountant Network, Vietnamese CPA Auditor with over 30 years of experience in Accounting, Auditing and Financial Consulting.
Tài liệu tham khảo:
- Luật Thuế TNDN 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
- Nghị định 132/2020/NĐ-CP và Nghị định 20/2025/NĐ-CP sửa đổi.
- Hướng dẫn của OECD về giao dịch liên kết
- Thông tư 20/2026/TT-BTC về quản lý thuế doanh nghiệp có giao dịch liên kết.