Ưu tiên người nộp thuế có giao dịch liên kết là chính sách mới chính thức áp dụng từ 01/7/2026 theo Nghị định 252/2026/NĐ-CP, mở ra cơ hội để doanh nghiệp có giao dịch liên kết được trao đổi thông tin xuyên suốt quá trình kê khai, ưu tiên xử lý hồ sơ APA, MAP và được cảnh báo rủi ro sớm thay vì bị động chờ thanh tra. Bài viết dưới đây phân tích chi tiết căn cứ pháp lý tại Điều 48 Nghị định 252/2026/NĐ-CP và Điều 34 Luật Quản lý thuế 2025, giúp doanh nghiệp nắm rõ quyền lợi, cách thức áp dụng và những việc cần chuẩn bị để không bỏ lỡ chính sách ưu tiên quan trọng này.
Ưu tiên người nộp thuế có giao dịch liên kết gồm những gì?
Theo điểm e khoản 1 Điều 48 Nghị định 252/2026/NĐ-CP, ưu tiên đối với người nộp thuế có giao dịch liên kết được quy định là một trong các hình thức ưu tiên áp dụng cho người nộp thuế đáp ứng điều kiện tuân thủ tốt pháp luật về thuế. Cụ thể, chế độ này bao gồm ba nhóm quyền lợi chính:
- Được thực hiện trao đổi thông tin trước, trong và sau khi kê khai nghĩa vụ thuế đối với giao dịch liên kết với cơ quan thuế;
- Được ưu tiên về thủ tục xử lý hồ sơ áp dụng thỏa thuận xác định giá tính thuế (APA), thủ tục thỏa thuận song phương (MAP) và hồ sơ trao đổi thông tin;
- Được cảnh báo rủi ro và hỗ trợ tuân thủ đối với các giao dịch liên kết.
Đây chính là nội dung cốt lõi và cũng là phần mà doanh nghiệp cần nắm rõ nhất trước khi cân nhắc đăng ký áp dụng.
Trao đổi thông tin trước, trong và sau khi kê khai giao dịch liên kết
Một trong những khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp có giao dịch liên kết là sự bất định trong cách cơ quan thuế đánh giá tính hợp lý của giá giao dịch liên kết sau khi hồ sơ đã được nộp. Với quyền ưu tiên trao đổi thông tin xuyên suốt cả ba giai đoạn, doanh nghiệp có cơ hội làm rõ phương pháp xác định giá, cơ sở dữ liệu so sánh và các giả định sử dụng ngay từ đầu, thay vì chỉ được giải trình sau khi bị thanh tra. Đây là một bước tiến quan trọng trong việc giảm rủi ro tranh chấp về giá giao dịch liên kết.
Ưu tiên thủ tục APA, MAP và Hồ sơ trao đổi thông tin
Thỏa thuận xác định giá tính thuế trước (APA) và thủ tục thỏa thuận song phương (MAP) vốn là hai cơ chế được nhiều doanh nghiệp có giao dịch liên kết quy mô lớn quan tâm, bởi cả hai giúp xác lập trước cách tính giá giao dịch liên kết được cơ quan thuế công nhận, hạn chế rủi ro bị điều chỉnh thuế hồi tố. Tuy nhiên, trên thực tế, thời gian xử lý các hồ sơ này thường kéo dài do khối lượng công việc thẩm định lớn. Chính sách ưu tiên đối với người nộp thuế có giao dịch liên kết cho phép rút ngắn thời gian xử lý các hồ sơ APA, MAP và hồ sơ trao đổi thông tin, giúp doanh nghiệp sớm có được sự chắc chắn về nghĩa vụ thuế trong dài hạn.
Cảnh báo rủi ro và hỗ trợ tuân thủ đối với giao dịch liên kết
Ngoài hai quyền lợi trên, doanh nghiệp thuộc diện ưu tiên còn được cơ quan thuế chủ động cảnh báo rủi ro liên quan đến giao dịch liên kết, thay vì để doanh nghiệp tự phát hiện sai sót khi đã bị ấn định thuế hoặc xử phạt. Đây là cách tiếp cận phòng ngừa chủ động, phù hợp với xu hướng quản lý tuân thủ hiện đại mà nhiều quốc gia đang áp dụng đối với giao dịch liên kết.
Đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết tham khảo thêm điểm mới Nghị định 255/2026/NĐ-CP để cập nhật đồng bộ các thay đổi liên quan đến quản lý giao dịch liên kết trong cùng giai đoạn này.
Vị trí ưu tiên giao dịch liên kết trong tổng thể chế độ ưu tiên của người nộp thuế
Để hiểu đầy đủ giá trị của chính sách này, cần đặt ưu tiên người nộp thuế có giao dịch liên kết trong bức tranh tổng thể các hình thức ưu tiên mà khoản 1 Điều 48 Nghị định 252/2026/NĐ-CP quy định. Theo đó, người nộp thuế tuân thủ tốt pháp luật về thuế có thể được hưởng đồng thời nhiều nhóm ưu tiên khác nhau:
Ưu tiên về phương thức kiểm tra, giám sát
Người nộp thuế được ưu tiên có thể được kiểm tra, giám sát từ xa trên cơ sở dữ liệu điện tử, đồng thời không bị đưa vào kế hoạch kiểm tra tại trụ sở, trừ khi cơ quan thuế phát hiện dấu hiệu rủi ro cao. Đây là nền tảng giúp giảm áp lực thanh tra trực tiếp cho doanh nghiệp.
Ưu tiên khi xếp hạng tuân thủ
Chính sách này còn tạo lợi thế cho doanh nghiệp khi được xem xét xếp hạng tuân thủ trong quan hệ với các cơ quan, tổ chức có liên quan, góp phần nâng cao uy tín trên thị trường.
Ưu tiên áp dụng chương trình hỗ trợ nâng cao tuân thủ tự nguyện
Cuối cùng, người nộp thuế được ưu tiên còn có cơ hội tiếp cận trước các chương trình hỗ trợ nâng cao tuân thủ tự nguyện do cơ quan thuế triển khai.
Trong tổng thể đó, có thể thấy ưu tiên người nộp thuế có giao dịch liên kết là nhóm quyền lợi mang tính đặc thù, chỉ áp dụng riêng cho những người nộp thuế có phát sinh giao dịch liên kết, một lĩnh vực vốn được xem là nhạy cảm và phức tạp trong quản lý thuế hiện nay.
Áp dụng chế độ ưu tiên người nộp thuế có giao dịch liên kết như thế nào?
Không chỉ dừng lại ở việc liệt kê quyền lợi, khoản 4 Điều 48 Nghị định 252/2026/NĐ-CP còn quy định rõ cách thức cơ quan thuế tổ chức áp dụng chế độ ưu tiên đối với người nộp thuế trong thực tiễn.
Công nhận, gia hạn, tạm dừng, thu hồi tự động trên hệ thống thông tin ngành Thuế
Toàn bộ quy trình công nhận, gia hạn, tạm dừng, thu hồi và cấp lại chế độ ưu tiên được thực hiện tự động trên hệ thống công nghệ thông tin của ngành thuế. Việc số hóa quy trình này giúp giảm thiểu sự can thiệp thủ công, đồng thời tăng tính minh bạch trong việc xét duyệt.
Thẩm quyền quyết định
Thủ trưởng cơ quan thuế là người có thẩm quyền quyết định công nhận, gia hạn, tạm dừng, thu hồi và cấp lại chế độ ưu tiên đối với người nộp thuế đáp ứng điều kiện theo quy định tại khoản 3 Điều 48 Nghị định 252/2026/NĐ-CP.
Quyết định này được đưa ra trên cơ sở kết quả đánh giá mức độ tuân thủ và phân loại rủi ro tự động trên hệ thống công nghệ thông tin quản lý thuế, theo hướng dẫn của Bộ Tài chính, sau đó được gửi đến tài khoản giao dịch thuế điện tử của người nộp thuế thông qua Hệ thống thông tin quản lý thuế.
Trách nhiệm rà soát, giám sát của cơ quan thuế quản lý trực tiếp
Cơ quan thuế quản lý trực tiếp người nộp thuế có trách nhiệm rà soát, xác nhận việc đáp ứng các điều kiện áp dụng chế độ ưu tiên, tổ chức thực hiện, theo dõi mức độ tuân thủ và hỗ trợ, giám sát việc duy trì các điều kiện áp dụng ưu tiên theo quy định. Điều này có nghĩa là chế độ ưu tiên người nộp thuế có giao dịch liên kết không phải là một danh hiệu cố định, mà đòi hỏi doanh nghiệp phải duy trì liên tục mức độ tuân thủ để không bị tạm dừng hoặc thu hồi.
Hệ thống kết nối, chia sẻ dữ liệu điện tử theo thời gian thực
Cơ quan thuế còn có trách nhiệm thiết lập, vận hành hệ thống kết nối, chia sẻ dữ liệu điện tử giữa cơ quan thuế và người nộp thuế ưu tiên nhằm phục vụ công tác quản lý tuân thủ, đánh giá rủi ro và cảnh báo sớm theo thời gian gần thực. Đây là điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý: để được và giữ được chế độ ưu tiên, hạ tầng dữ liệu điện tử nội bộ của doanh nghiệp, đặc biệt là dữ liệu liên quan đến giao dịch liên kết, cần đáp ứng khả năng kết nối, chia sẻ theo yêu cầu của cơ quan thuế.
Căn cứ pháp lý nền tảng
Chính sách ưu tiên người nộp thuế có giao dịch liên kết tại Nghị định 252/2026/NĐ-CP không phải là quy định độc lập, mà được xây dựng dựa trên nền tảng của Điều 34 Luật Quản lý thuế 2025 về quản lý tuân thủ trong quản lý thuế.
Mục tiêu quản lý tuân thủ
Theo Điều 34, cơ quan thuế thực hiện quản lý tuân thủ nhằm phân bổ nguồn lực hiệu quả, khuyến khích sự tuân thủ tự nguyện và tạo môi trường kinh doanh công bằng cho tất cả người nộp thuế.
Hệ thống đánh giá, phân loại mức độ tuân thủ và hồ sơ điện tử người nộp thuế
Cơ quan thuế xây dựng hệ thống đánh giá và phân loại mức độ tuân thủ pháp luật về thuế, đồng thời duy trì hồ sơ điện tử cho từng người nộp thuế, bao gồm thông tin về tần suất vi phạm, tính chất và mức độ của hành vi vi phạm, mức độ hợp tác với cơ quan quản lý thuế trong việc thực hiện thủ tục thuế, kiểm tra, chấp hành quyết định xử lý vi phạm và các thông tin khác liên quan đến nghĩa vụ thuế. Đây chính là cơ sở dữ liệu để xác định doanh nghiệp có đủ điều kiện hưởng chế độ ưu tiên hay không.
Vì sao doanh nghiệp có giao dịch liên kết nên chủ động tìm hiểu chế độ ưu tiên này?
Đối với các doanh nghiệp có phát sinh giao dịch liên kết, đặc biệt là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tập đoàn đa quốc gia hoặc doanh nghiệp có giao dịch với các bên liên kết trong nước, việc chủ động tìm hiểu và hướng đến chế độ ưu tiên đối với người nộp thuế có giao dịch liên kết mang lại nhiều lợi ích chiến lược.
Giảm thiểu rủi ro thanh tra, kiểm tra đột xuất
Khi được xếp vào diện ưu tiên, doanh nghiệp không bị đưa vào kế hoạch kiểm tra tại trụ sở trừ khi có dấu hiệu rủi ro cao, đồng thời được kiểm tra, giám sát từ xa trên cơ sở dữ liệu điện tử. Điều này giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể thời gian, nguồn lực dành cho việc tiếp đoàn thanh tra, kiểm tra trực tiếp.
Rút ngắn thời gian xử lý APA, MAP
Với những doanh nghiệp có giao dịch liên kết giá trị lớn, việc được ưu tiên xử lý hồ sơ APA, MAP giúp xác lập sớm cách tính giá giao dịch liên kết được công nhận, từ đó tránh được rủi ro bị điều chỉnh thuế và phạt chậm nộp trong tương lai.
Nâng cao uy tín, xếp hạng tuân thủ với cơ quan quản lý thuế
Được công nhận thuộc diện ưu tiên cũng đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có hồ sơ tuân thủ tốt, điều này gián tiếp nâng cao uy tín khi làm việc với đối tác, ngân hàng, nhà đầu tư và các cơ quan quản lý khác.
Tuy nhiên, để hưởng được chế độ ưu tiên, doanh nghiệp cần đáp ứng đầy đủ các điều kiện được quy định tại khoản 3 Điều 48 Nghị định 252/2026/NĐ-CP, cũng như duy trì khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu điện tử với cơ quan thuế theo thời gian gần thực.
Nếu cần được đánh giá cụ thể mức độ đáp ứng điều kiện hoặc hỗ trợ xây dựng lộ trình tuân thủ phù hợp, dịch vụ tư vấn giao dịch liên kết của MAN – Master Accountant Network sẽ giúp doanh nghiệp có hướng đi rõ ràng
总结
Ưu tiên người nộp thuế có giao dịch liên kết theo Điều 48 Nghị định 252/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ 1/7/2026, gói gọn trong ba quyền lợi cốt lõi:
- Trao đổi thông tin xuyên suốt quá trình kê khai giao dịch liên kết;
- Ưu tiên xử lý hồ sơ APA, MAP;
- Và hồ sơ trao đổi thông tin, cùng cơ chế cảnh báo rủi ro, hỗ trợ tuân thủ chủ động từ cơ quan thuế.
Đây không phải một đặc quyền cố định, mà là kết quả của quá trình đánh giá tuân thủ liên tục trên nền tảng dữ liệu điện tử, đúng tinh thần quản lý tuân thủ tại Điều 34 Luật Quản lý thuế 2025.
Với doanh nghiệp có giao dịch liên kết, việc nắm rõ và chủ động hướng đến chế độ ưu tiên này chính là cách thiết thực nhất để giảm rủi ro thanh tra.
Nếu có bất kỳ vướng mắc nào liên quan đến hồ sơ giao dịch liên kết của doanh nghiệp, đừng ngần ngại liên hệ MAN – Master Accountant Network để được hỗ trợ và tư vấn chi tiết.
联系信息 MAN – 会计师大师网络
- 地址： Số 19A, Đường 43, Phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- 手机/Zalo： 0903 963 163 – 0903 428 622
- 电子邮件： man@man.net.vn
- Google Business Profile: Xem Google Business Profile của MAN – Master Accountant Network
- LinkedIn Founder: Xem hồ sơ LinkedIn của chuyên gia Lê Hoàng Tuyên
Phụ trách sản xuất và kiểm duyệt nội dung chuyên môn bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network. Ông là Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm sâu sắc trong lĩnh vực Kế toán, Kiểm toán, Thuế và Tư vấn Pháp lý doanh nghiệp.