Chuyển giá (Transfer Pricing) là vấn đề được cơ quan thuế đặc biệt quan tâm trong quá trình quản lý thuế đối với các doanh nghiệp có quan hệ liên kết, nhất là doanh nghiệp FDI và các tập đoàn đa quốc gia. Việc xác định giá mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, chuyển giao tài sản vô hình hoặc phân bổ chi phí giữa các bên liên kết có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận chịu thuế và nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp tại Việt Nam. Một giao dịch có đầy đủ hợp đồng, hóa đơn và chứng từ kế toán chưa đồng nghĩa với việc mức giá giao dịch đã đáp ứng nguyên tắc giao dịch độc lập.
Từ ngày 01/07/2026, Decree 255/2026/ND-CP chính thức có hiệu lực, thay thế Nghị định 132/2020/NĐ-CP và Nghị định 20/2025/NĐ-CP trong quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết. Quy định mới tiếp tục kế thừa nguyên tắc xác định giá giao dịch độc lập, yêu cầu kê khai và lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết, đồng thời cập nhật một số nội dung về bản chất giao dịch, chi phí được trừ và trách nhiệm cung cấp thông tin. Do đó, doanh nghiệp cần chủ động rà soát chính sách giá nội bộ, hồ sơ giao dịch và phương pháp phân bổ lợi nhuận để hạn chế nguy cơ bị điều chỉnh thu nhập chịu thuế, truy thu thuế và xử phạt khi cơ quan thuế kiểm tra.
What is transfer pricing?
Chuyển giá (Transfer Pricing) là thuật ngữ thường được sử dụng để mô tả việc xác định giá đối với các giao dịch giữa những doanh nghiệp có quan hệ liên kết, đặc biệt khi mức giá hoặc điều kiện giao dịch không phản ánh nguyên tắc thị trường, dẫn đến việc dịch chuyển lợi nhuận và ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế của các bên.
Trong hoạt động kinh doanh, giá chuyển nhượng là mức giá được sử dụng khi các bên thực hiện giao dịch mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, chuyển giao tài sản, cho vay hoặc chia sẻ nguồn lực. Đối với các tập đoàn có nhiều công ty thành viên hoạt động tại các quốc gia khác nhau, việc xác định giá giao dịch nội bộ có ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu, chi phí và lợi nhuận được ghi nhận tại từng quốc gia.
Về bản chất, không phải mọi giao dịch giữa các bên liên kết đều là hành vi chuyển giá nhằm trốn tránh nghĩa vụ thuế. Các doanh nghiệp có quyền chủ động thỏa thuận giá và điều kiện giao dịch phù hợp với hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, mức giá được xác định phải đáp ứng nguyên tắc giao dịch độc lập, không bị chi phối bởi quan hệ liên kết nhằm làm giảm nghĩa vụ thuế phải nộp tại Việt Nam.
Theo Điều 3 Nghị định 255/2026/NĐ-CP, người nộp thuế có giao dịch liên kết phải loại trừ các yếu tố làm giảm nghĩa vụ thuế do quan hệ liên kết chi phối, tác động để kê khai, xác định nghĩa vụ thuế đối với các giao dịch liên kết tương đương với các giao dịch độc lập có cùng điều kiện.
Việc xác định giao dịch liên kết bao gồm:
- Các giao dịch mua, bán, trao đổi, thuê, cho thuê, mượn, cho mượn, chuyển giao, chuyển nhượng hàng hóa, cung cấp dịch vụ; vay, cho vay, dịch vụ tài chính, bảo đảm tài chính và các công cụ tài chính khác;
- Giao dịch tài sản hữu hình, tài sản vô hình và thỏa thuận mua, bán, sử dụng chung nguồn lực như tài sản, vốn, lao động, chia sẻ chi phí giữa các bên có quan hệ liên kết, trừ trường hợp được quy định tại điều khoản này.
Ví dụ về chuyển giá: Công ty A tại Việt Nam là công ty con của Tập đoàn B ở nước ngoài. Công ty A nhập khẩu nguyên vật liệu từ công ty mẹ để sản xuất hàng hóa. Nếu giá nguyên vật liệu được xác định cao bất thường so với mức giá của các giao dịch độc lập tương đồng, chi phí sản xuất của Công ty A sẽ tăng, kéo theo lợi nhuận chịu thuế tại Việt Nam giảm xuống.
Ngược lại, công ty mẹ có thể ghi nhận phần lợi nhuận lớn hơn tại quốc gia nơi đặt trụ sở. Nếu việc xác định giá không đáp ứng nguyên tắc giao dịch độc lập, doanh nghiệp có thể đối mặt với nguy cơ bị cơ quan thuế điều chỉnh giá giao dịch liên kết và xác định lại nghĩa vụ thuế.
Như vậy, doanh nghiệp cần phân biệt rõ giữa hoạt động giao dịch liên kết hợp pháp và hành vi xác định giá không phù hợp nguyên tắc thị trường. Đây là cơ sở quan trọng để nhận diện rủi ro chuyển giá và xây dựng chính sách thuế phù hợp.
Cơ sở xuất hiện hành vi chuyển giá

Hành vi chuyển giá thường xuất phát từ sự kết hợp giữa động cơ tối đa hóa lợi nhuận, quyền tự chủ trong kinh doanh, mối quan hệ lợi ích giữa các doanh nghiệp thành viên và sự khác biệt về chính sách thuế giữa các quốc gia.
Tối đa hóa lợi nhuận sau thuế
Thuế thu nhập doanh nghiệp là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp. Đối với tập đoàn đa quốc gia, sự khác biệt về thuế suất, ưu đãi thuế và chính sách quản lý thuế giữa các quốc gia có thể tạo ra động cơ dịch chuyển lợi nhuận nội bộ.
Thông qua việc điều chỉnh giá hàng hóa, dịch vụ, phí bản quyền hoặc lãi vay giữa các công ty thành viên, tập đoàn có thể tác động đến doanh thu, chi phí và lợi nhuận chịu thuế tại từng quốc gia.
Quyền tự chủ trong hoạt động kinh doanh
Trong nền kinh tế thị trường, doanh nghiệp có quyền chủ động lựa chọn đối tác, thỏa thuận giá cả và các điều kiện thương mại trong phạm vi pháp luật cho phép.
Tuy nhiên, đối với giao dịch giữa các bên có quan hệ liên kết, quyền thỏa thuận này không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp được tự do xác định giá mà không cần căn cứ kinh tế. Mức giá và điều kiện giao dịch phải được xem xét trên cơ sở những điều kiện mà các bên độc lập có thể chấp nhận trong hoàn cảnh tương đồng.
Mối quan hệ lợi ích giữa các công ty thành viên trong tập đoàn
Các công ty thành viên trong cùng tập đoàn thường có sự liên kết về vốn, quản lý, tài chính và chiến lược kinh doanh. Vì vậy, việc điều chỉnh giá giao dịch nội bộ có thể làm thay đổi kết quả kinh doanh và nghĩa vụ thuế của từng doanh nghiệp thành viên.
Ví dụ, công ty tại Việt Nam mua dịch vụ quản lý từ công ty mẹ ở nước ngoài với mức phí cao hơn giá trị kinh tế thực tế nhận được. Khoản chi phí này có thể làm giảm lợi nhuận chịu thuế của công ty tại Việt Nam, trong khi doanh thu dịch vụ được ghi nhận tại công ty mẹ.
Sự khác biệt về môi trường đầu tư và chính sách thuế
Các quốc gia có thể áp dụng mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp, chính sách ưu đãi đầu tư và cơ chế quản lý thuế khác nhau. Điều này tạo ra sự chênh lệch về nghĩa vụ thuế giữa các địa điểm kinh doanh.
Một số tập đoàn có thể lợi dụng sự khác biệt này để xây dựng cấu trúc giao dịch nội bộ nhằm dịch chuyển lợi nhuận đến nơi có mức thuế thấp hơn. Những giao dịch liên quan đến tài sản vô hình, phí bản quyền, dịch vụ nội bộ và các khoản vay xuyên biên giới thường có mức độ phức tạp cao trong quá trình xác định giá.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc hưởng ưu đãi thuế hoặc phát sinh giao dịch với doanh nghiệp tại quốc gia có thuế suất thấp không tự động chứng minh doanh nghiệp có hành vi chuyển giá. Cơ quan thuế cần xem xét bản chất giao dịch, chức năng, tài sản, rủi ro và các yếu tố kinh tế có liên quan.
Các dấu hiệu nhận biết hành vi chuyển giá

Nhận diện sớm dấu hiệu chuyển giá giúp doanh nghiệp chủ động kiểm tra chính sách giá, rà soát hồ sơ và đánh giá rủi ro thuế trước khi cơ quan thuế tiến hành thanh tra, kiểm tra.
Trên thực tế, một số dấu hiệu thường được quan tâm bao gồm:
Doanh nghiệp liên tục báo lỗ nhưng vẫn mở rộng hoạt động kinh doanh
Doanh nghiệp phát sinh kết quả kinh doanh thua lỗ trong nhiều năm liên tiếp, nhưng vẫn tăng vốn đầu tư, mở rộng nhà xưởng, gia tăng sản lượng hoặc duy trì hoạt động kinh doanh với quy mô lớn.
Đây có thể là dấu hiệu cần được xem xét khi kết quả kinh doanh không tương xứng với quy mô hoạt động và điều kiện thị trường. Doanh nghiệp cần có tài liệu chứng minh nguyên nhân thua lỗ, chẳng hạn như biến động giá nguyên vật liệu, chi phí đầu tư ban đầu, suy giảm nhu cầu thị trường hoặc chiến lược kinh doanh.
Phát sinh giao dịch với các bên liên kết tại quốc gia có thuế suất thấp
Doanh nghiệp có các khoản thanh toán lớn cho công ty mẹ hoặc doanh nghiệp liên kết tại quốc gia, vùng lãnh thổ có mức thuế thấp, đặc biệt đối với các khoản phí quản lý, phí bản quyền, phí dịch vụ tư vấn và chi phí tài chính.
Tỷ suất lợi nhuận thấp bất thường so với doanh nghiệp cùng ngành
Biên lợi nhuận của doanh nghiệp thấp hơn đáng kể so với các doanh nghiệp độc lập có hoạt động kinh doanh, chức năng, tài sản và rủi ro tương đồng.
Trường hợp này cần được phân tích dựa trên dữ liệu so sánh phù hợp, không nên chỉ dựa vào mức lợi nhuận trung bình của toàn ngành để kết luận có hành vi chuyển giá.
Lợi nhuận thay đổi bất thường sau khi kết thúc thời gian ưu đãi thuế
Doanh nghiệp có lợi nhuận cao trong giai đoạn được hưởng ưu đãi thuế nhưng giảm mạnh hoặc chuyển sang thua lỗ ngay sau khi hết thời gian ưu đãi. Những biến động này cần được đối chiếu với chính sách giá nội bộ, cơ cấu chi phí và tình hình hoạt động thực tế.
Phát sinh chi phí lớn từ các giao dịch nội bộ
Doanh nghiệp thường xuyên thanh toán các khoản chi phí quản lý, quảng cáo, bảo hiểm, tư vấn, bản quyền sở hữu trí tuệ, phí sử dụng thương hiệu, phí kỹ thuật hoặc chi phí nghiên cứu và phát triển cho các bên liên kết.
Đặc biệt, các khoản chi phí dịch vụ nội bộ cần được chứng minh về giá trị thương mại, tài chính, kinh tế và lợi ích thực tế đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Có các khoản vay nội bộ với điều kiện không phù hợp thị trường
Doanh nghiệp vay vốn từ công ty mẹ hoặc các bên liên kết với lãi suất cao bất thường, thời hạn vay kéo dài hoặc có cơ cấu vốn không phù hợp với khả năng tài chính và nhu cầu hoạt động.
Ngoài ra, doanh nghiệp cần kiểm soát giới hạn chi phí lãi vay được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế theo quy định tại Nghị định 255/2026/NĐ-CP.
Hồ sơ giao dịch liên kết thiếu căn cứ chứng minh
Doanh nghiệp không có đầy đủ hợp đồng, hóa đơn, chứng từ, tài liệu phân tích chức năng, tài sản, rủi ro hoặc dữ liệu so sánh độc lập để giải trình phương pháp xác định giá giao dịch liên kết.
Cần nhấn mạnh rằng các dấu hiệu trên chỉ là cơ sở nhận diện rủi ro, không phải bằng chứng độc lập để kết luận doanh nghiệp có hành vi chuyển giá. Doanh nghiệp cần đánh giá đồng thời bản chất kinh tế, điều kiện giao dịch và tài liệu chứng minh.
Có thể tham khảo thêm bài viết Các hình thức chuyển giá phổ biến hiện nay để nhận diện những phương thức điều chỉnh giá thường gặp thông qua hàng hóa, tài sản vô hình, dịch vụ nội bộ, hoạt động tài chính và tài sản góp vốn.
Yêu cầu tuân thủ hiện hành mà cơ quan thuế đặt ra đối với doanh nghiệp
Cập nhật quy định về chuyển giá theo Nghị định 255/2026/NĐ-CP
Nghị định 132/2020/NĐ-CP từng là văn bản quan trọng điều chỉnh hoạt động quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết. Sau đó, Nghị định 20/2025/NĐ-CP được ban hành để sửa đổi, bổ sung một số quy định.
Tuy nhiên, từ ngày 01/07/2026, Nghị định 255/2026/NĐ-CP đã thay thế hai văn bản này và áp dụng từ kỳ tính thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2026. Doanh nghiệp cần sử dụng quy định mới khi xác định nghĩa vụ kê khai, lập hồ sơ và kiểm soát giao dịch liên kết thuộc kỳ tính thuế tương ứng.
Nghị định 255 tiếp tục kế thừa những nguyên tắc quan trọng của Nghị định 132, đồng thời điều chỉnh các nội dung nhằm phù hợp với Law on Tax Administration No. 108/2025/QH15 and Corporate Income Tax Law No. 67/2025/QH15.
Một số nội dung doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý:
Nguyên tắc giao dịch độc lập (Arm’s Length Principle).
Doanh nghiệp có giao dịch liên kết phải xác định giá giao dịch trên cơ sở so sánh với các giao dịch độc lập có cùng điều kiện, đảm bảo không làm giảm nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp tại Việt Nam do quan hệ liên kết chi phối.
Nguyên tắc phân tích bản chất giao dịch
Việc phân tích, so sánh phải căn cứ vào bản chất hoạt động và giao dịch để xác định nghĩa vụ thuế. Doanh nghiệp cần đối chiếu hợp đồng, văn bản thỏa thuận với thực tế thực hiện giao dịch, đồng thời xem xét chức năng, tài sản và rủi ro của các bên.
Điều này có ý nghĩa quan trọng đối với những giao dịch có hợp đồng và chứng từ đầy đủ nhưng không chứng minh được giá trị kinh tế thực tế mà doanh nghiệp nhận được.
Kê khai thông tin và lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết
Theo quy định tại Nghị định 255/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp có giao dịch liên kết thuộc diện phải thực hiện nghĩa vụ kê khai, lập và lưu giữ hồ sơ theo quy định, bao gồm:
- Appendix I: Thông tin về quan hệ liên kết và giao dịch liên kết.
- Phụ lục II: Hồ sơ quốc gia (Local File), cung cấp thông tin về hoạt động kinh doanh, giao dịch liên kết và phân tích xác định giá của người nộp thuế tại Việt Nam.
- Phụ lục III: Hồ sơ toàn cầu (Master File), cung cấp thông tin về hoạt động và chính sách giao dịch liên kết của tập đoàn đa quốc gia.
- Phụ lục IV: Kê khai thông tin Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (Country-by-Country Report) theo trường hợp và trách nhiệm được quy định.
Doanh nghiệp phải nộp các phụ lục kê khai tương ứng cùng Tờ khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp; đồng thời lập, lưu giữ và cung cấp hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết theo yêu cầu của cơ quan thuế. Không phải mọi doanh nghiệp đều phải lập đầy đủ cả ba cấp hồ sơ hoặc thực hiện nghĩa vụ báo cáo lợi nhuận liên quốc gia. Việc áp dụng cần căn cứ vào điều kiện cụ thể tại Nghị định 255.
Điều kiện xác định chi phí dịch vụ nội bộ được trừ
Đây là nội dung đặc biệt quan trọng đối với các doanh nghiệp thường xuyên phát sinh phí quản lý, tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo và các dịch vụ khác từ công ty mẹ hoặc bên liên kết.
Theo khoản 2 Điều 16 Nghị định 255/2026/NĐ-CP, trừ các khoản chi thuộc trường hợp không được trừ theo quy định, chi phí dịch vụ giữa các bên liên kết được tính vào chi phí được trừ khi đáp ứng các điều kiện tương ứng, bao gồm:
- Dịch vụ được cung cấp có giá trị thương mại, tài chính, kinh tế và phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của người nộp thuế.
- Dịch vụ từ các bên liên kết được xác định đã cung cấp trong điều kiện, hoàn cảnh tương tự các bên độc lập chi trả cho các dịch vụ này.
- Phí dịch vụ được thanh toán trên cơ sở nguyên tắc giao dịch độc lập và phương pháp tính giá giao dịch liên kết hoặc phương pháp phân bổ mức phí dịch vụ giữa các bên liên kết được áp dụng thống nhất trong toàn tập đoàn đối với loại hình dịch vụ tương tự.
- Người nộp thuế cung cấp được hợp đồng, chứng từ, hóa đơn và thông tin về phương pháp tính, yếu tố phân bổ và chính sách giá của tập đoàn đối với dịch vụ được cung cấp.
Ngoài ra, Điều 16 còn quy định các khoản chi phí không phù hợp bản chất giao dịch độc lập hoặc không góp phần tạo ra doanh thu, thu nhập cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của người nộp thuế thuộc trường hợp không được tính vào chi phí được trừ theo quy định.
Kiểm soát giới hạn chi phí lãi vay được trừ
Theo quy định tại Nghị định 255/2026/NĐ-CP, tổng chi phí lãi vay sau khi trừ lãi tiền gửi và lãi cho vay phát sinh trong kỳ được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp không vượt quá 30% tổng lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh trong kỳ cộng chi phí lãi vay sau khi trừ lãi tiền gửi và lãi cho vay phát sinh trong kỳ, cộng chi phí khấu hao phát sinh trong kỳ.
Phần chi phí lãi vay không được trừ theo giới hạn này được chuyển sang kỳ tính thuế tiếp theo khi đáp ứng điều kiện quy định tại Nghị định.
MAN – Master Accountant Network có thể mang lại giá trị gì cho doanh nghiệp?
Trước yêu cầu quản lý thuế ngày càng chặt chẽ, doanh nghiệp cần có phương án kiểm soát giao dịch liên kết phù hợp với đặc thù ngành nghề, mô hình kinh doanh và quy mô hoạt động.
MAN – Master Accountant Network cung cấp giải pháp tư vấn giao dịch liên kết, hỗ trợ doanh nghiệp nhận diện rủi ro chuyển giá, rà soát nghĩa vụ kê khai và chuẩn bị hồ sơ giải trình theo quy định hiện hành.
Thông qua hoạt động tư vấn, doanh nghiệp có thể nhận được những giá trị thiết thực sau:
- Hỗ trợ tuân thủ quy định về giao dịch liên kết: Rà soát quan hệ liên kết, các giao dịch phát sinh và nghĩa vụ kê khai theo Nghị định 255/2026/NĐ-CP. Từ đó, xác định các trường hợp phải kê khai, lập hồ sơ hoặc được miễn theo quy định.
- Phân tích và đánh giá rủi ro chuyển giá: Xem xét bản chất giao dịch, chức năng, tài sản và rủi ro của các bên liên kết. Đồng thời đánh giá phương pháp xác định giá, tỷ suất lợi nhuận và dữ liệu so sánh độc lập để nhận diện những điểm chưa phù hợp.
- Hỗ trợ lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết: Hỗ trợ chuẩn bị Phụ lục kê khai, Hồ sơ quốc gia (Local File), Hồ sơ toàn cầu (Master File) và các tài liệu liên quan đến Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia theo nghĩa vụ áp dụng đối với từng doanh nghiệp.
- Kiểm soát rủi ro về chi phí và nghĩa vụ thuế: Rà soát các khoản chi phí dịch vụ nội bộ, phí bản quyền, chi phí tài chính và lãi vay để đánh giá điều kiện được trừ, phương pháp phân bổ và mức độ phù hợp với nguyên tắc giao dịch độc lập.
- Hỗ trợ giải trình khi cơ quan thuế kiểm tra, thanh tra: Chuẩn bị tài liệu, dữ liệu so sánh và lập luận kinh tế nhằm giải thích cơ sở xác định giá giao dịch liên kết. Qua đó, giúp doanh nghiệp chủ động bảo vệ quan điểm kê khai và hạn chế rủi ro điều chỉnh thuế không đáng có.
Đối với doanh nghiệp chưa có bộ phận chuyên trách về giao dịch liên kết hoặc đang gặp khó khăn khi cập nhật quy định mới, việc sử dụng Transfer pricing advisory services có thể giúp tiết kiệm nguồn lực nội bộ và nâng cao chất lượng hồ sơ tuân thủ.
MAN hướng đến giải pháp tư vấn dựa trên bản chất giao dịch, căn cứ pháp lý và dữ liệu thực tế, giúp doanh nghiệp thực hiện đúng nghĩa vụ thuế ngay từ đầu.
Conclude
Chuyển giá là vấn đề có ảnh hưởng trực tiếp đến nghĩa vụ thuế và tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp có quan hệ liên kết. Trong bối cảnh Nghị định 255/2026/NĐ-CP chính thức áp dụng từ kỳ tính thuế TNDN năm 2026, doanh nghiệp cần chủ động cập nhật quy định, rà soát chính sách giá nội bộ và đảm bảo hồ sơ giao dịch liên kết có đầy đủ căn cứ chứng minh.
Việc tuân thủ không chỉ dừng lại ở kê khai đúng biểu mẫu mà còn đòi hỏi doanh nghiệp chứng minh được bản chất kinh tế, lợi ích nhận được và tính phù hợp của giá giao dịch với nguyên tắc độc lập. Chủ động kiểm soát rủi ro chuyển giá sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế nguy cơ bị ấn định thuế, truy thu và xử phạt, đồng thời nâng cao tính minh bạch trong quản trị tài chính.
Nếu doanh nghiệp cần rà soát giao dịch liên kết, đánh giá rủi ro hoặc lập hồ sơ theo Nghị định 255/2026/NĐ-CP, hãy Contact MAN – Master Accountant Network để được hỗ trợ tư vấn phù hợp với tình hình thực tế.
Contact information MAN – Master Accountant Network
- Address: No. 19A, Street 43, Tan Thuan Ward, Ho Chi Minh City
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- E-mail: man@man.net.vn
- Google Business Profile: View MAN – Master Accountant Network's Google Business Profile
- LinkedIn Founder: View expert Le Hoang Tuyen's LinkedIn profile.
Responsible for production and professional content review by: Mr. Le Hoang Tuyen – Founder & CEO of MAN – Master Accountant Network. He is a CPA Vietnam auditor with over 30 years of in-depth experience in accounting, auditing, taxation, and corporate legal consulting.



