Nhận trao đổi
Tư vấn ngay
Tin tức | 13/11/2026

Hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết theo Nghị định 255/2026: Tải Phụ lục II

Hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết theo Nghị định 255

Hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết (Local File) là tài liệu bắt buộc nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro lớn nhất trong các kỳ thanh tra giá chuyển nhượng năm 2026. Từ ngày 01/7/2026, Nghị định 255/2026/NĐ-CP có hiệu lực, thay thế Nghị định 132/2020/NĐ-CP và Nghị định 20/2025/NĐ-CP, áp dụng từ kỳ tính thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2026.

Bài viết này phân tích đúng, đủ và sâu các quy định pháp lý hiện hành, chỉ rõ ai phải lập, ai được miễn, cách chuẩn hóa phân tích FAR, phương pháp so sánh và biên lợi nhuận an toàn, đồng thời cảnh báo nguy cơ ấn định thuế, truy thu và phạt nặng nếu lập hồ sơ sai. Nội dung được xây dựng theo góc nhìn chuyên gia về giao dịch liên kết, giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát rủi ro và tối ưu tuân thủ ngay từ trước kỳ quyết toán.

Hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết là gì?

Hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết (tiếng Anh gọi là Local File) là tài liệu chi tiết mô tả các giao dịch liên kết, chính sách và phương pháp xác định giá đối với giao dịch liên kết tại Việt Nam.

Khác với Hồ sơ toàn cầu (Master File) là cung cấp thông tin về hoạt động kinh doanh của tập đoàn đa quốc gia, chính sách và phương pháp xác định giá giao dịch liên kết của tập đoàn trên toàn cầu. Hồ sơ quốc gia tập trung vào tính hợp lý của giá giao dịch tại thị trường Việt Nam.

Tại sao hồ sơ quốc gia lại quan trọng?

Căn cứ theo Nghị định 255/2026/NĐ-CP, bắt buộc doanh nghiệp chứng minh rằng các giao dịch của mình tuân thủ nguyên tắc giá thị trường (Arm’s Length). Nếu không có hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết hoặc hồ sơ không đạt yêu cầu, cơ quan thuế có quyền ấn định mức giá, tỷ suất lợi nhuận và thu nhập chịu thuế, đồng thời xử phạt hành chính theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP và Nghị định 291/2026/NĐ-CP).

Khung pháp lý và Nguyên tắc cốt lõi năm 2026

Từ kỳ tính thuế năm 2026, việc quản lý thuế giao dịch liên kết thực hiện theo Nghị định 255/2026/NĐ-CP, thống nhất với Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, và được hỗ trợ bởi hệ thống phân tích dữ liệu lớn (Big Data) của cơ quan thuế.

Nguyên tắc Bản chất quyết định nghĩa vụ thuế

Bản chất giao dịch được đối chiếu giữa hợp đồng pháp lý hoặc văn bản, thỏa thuận giao dịch của các bên liên kết với thực tiễn thực hiện của các bên.

Trường hợp người nộp thuế phát sinh giao dịch liên kết nhưng không có thỏa thuận bằng văn bản hoặc thỏa thuận không phù hợp nguyên tắc giao dịch độc lập hoặc thực tế thực hiện không phù hợp nguyên tắc giao dịch độc lập giữa các bên không có quan hệ liên kết, giao dịch liên kết phải được xác định theo đúng bản chất kinh doanh giữa các bên độc lập, cụ thể:

  • Bên liên kết nhận doanh thu, lợi nhuận từ giao dịch liên kết với người nộp thuế phải có quyền sở hữu và kiểm soát rủi ro kinh doanh đối với các tài sản, hàng hóa, dịch vụ, nguồn lực, quyền mang lại lợi ích kinh tế và các quyền tạo ra thu nhập từ cổ phần, cổ phiếu và các công cụ tài chính khác và người nộp thuế phát sinh chi phí từ giao dịch với bên liên kết phải nhận được lợi ích, giá trị kinh tế trực tiếp hoặc góp phần tạo ra doanh thu, giá trị gia tăng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của người nộp thuế phù hợp nguyên tắc giao dịch độc lập.

Vì vậy, mọi chi phí phát sinh trong Hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết phải chứng minh được lợi ích kinh tế cho doanh nghiệp tại Việt Nam.

Nguyên tắc giao dịch độc lập (Arm’s length principle)

Đây là tiêu chuẩn vàng. Khoản 1 Điều 3 Nghị định 255/2026/NĐ-CP quy định:

Người nộp thuế có giao dịch liên kết phải loại trừ các yếu tố làm giảm nghĩa vụ thuế do quan hệ liên kết chi phối, tác động để kê khai, xác định nghĩa vụ thuế đối với các giao dịch liên kết tương đương với các giao dịch độc lập có cùng điều kiện.

Nội dung chi tiết của Hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết ( Phụ lục II)

Nội dung chi tiết của Hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết
Nội dung chi tiết của Hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết

Để đảm bảo tính tuân thủ, một bộ Hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết hoàn chỉnh phải được lập theo danh mục các nội dung thông tin, tài liệu quy định tại Phụ lục II ban hành kèm theo Nghị định này. Phụ lục II gồm 3 nhóm thông tin chính sau:

Phần 1: Thông tin về Người nộp thuế

Doanh nghiệp cần cung cấp thông tin cơ cấu quản lý và tổ chức (sơ đồ tổ chức, các chức danh quản lý của tập đoàn mà người nộp thuế phải báo cáo trực tiếp), thông tin chi tiết về hoạt động kinh doanh, chiến lược kinh doanh, bao gồm việc doanh nghiệp có tham gia hoặc chịu tác động của quá trình tái cơ cấu, chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng tài sản của tập đoàn trong năm kê khai và thông tin về các đối thủ cạnh tranh chính có sản phẩm, dịch vụ tương đồng trên thị trường trong nước và quốc tế.

Phần 2: Thông tin về các Giao dịch liên kết

Đây là phần cốt lõi của Hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết. Với mỗi loại/dòng giao dịch liên kết trọng yếu, doanh nghiệp phải cung cấp, trong đó trọng tâm là:

  • Mô tả giao dịch và bối cảnh thực hiện: Cung cấp dịch vụ sản xuất, mua hàng hóa, cung cấp dịch vụ, khoản vay, bảo lãnh, nhượng quyền tài sản vô hình…; xác định các bên liên kết liên quan và bản sao các thỏa thuận, hợp đồng giao dịch liên kết.
  • Phân tích FAR (Function – Asset – Risk): Phụ lục II yêu cầu phân tích chức năng và phân tích so sánh chi tiết đối với người nộp thuế và các bên liên kết đối với mỗi loại giao dịch liên kết, bao gồm bất kỳ thay đổi nào so với năm trước đó.
  • Phương pháp xác định giá: Thuyết minh phương pháp phù hợp nhất và lý do lựa chọn, bên được lựa chọn để xác định giá, các giả định trọng yếu.
  • Dữ liệu so sánh: Danh mục và mô tả các đối tượng so sánh độc lập (nội bộ và bên ngoài), phương pháp tìm kiếm và nguồn thông tin tìm kiếm; các khoản điều chỉnh so sánh đã thực hiện.
  • Thỏa thuận về thuế khác: Bản sao các APA đơn phương, song phương, đa phương liên quan mà cơ quan thuế Việt Nam không phải là một bên tham gia.

Hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết phải lựa chọn phương pháp quy định:

  • Phương pháp so sánh giá giao dịch độc lập;
  • Phương pháp giá bán lại;
  • Phương pháp giá vốn cộng lãi;
  • Phương pháp so sánh tỷ suất lợi nhuận thuần;
  • Phương pháp phân bổ lợi nhuận giữa các bên liên kết.

Điểm mới về dữ liệu so sánh: Khoản 3 Điều 17 lần đầu quy định thứ tự ưu tiên cơ sở dữ liệu: 

  • Thông tin, dữ liệu được công bố công khai (thị trường chứng khoán, sàn giao dịch hàng hóa, dịch vụ trong nước và quốc tế, Cơ sở dữ liệu quốc gia, nguồn chính thức của các bộ, ngành…);
  • Cơ sở dữ liệu thương mại;
  • Cơ sở dữ liệu quản lý thuế.

Phần 3: Thông tin tài chính

Gồm báo cáo tài chính năm kê khai, cách phân bổ và sử dụng dữ liệu tài chính khi áp dụng phương pháp xác định giá, nguồn dữ liệu dùng trong phân tích so sánh. Đặc biệt, Phụ lục II yêu cầu:

Tóm tắt lý do và giải trình nguyên nhân, kế hoạch kinh doanh, đầu tư và chiến lược phát triển đối với các doanh nghiệp có kết quả kinh doanh thua lỗ từ 03 năm trở lên

Tải mẫu Phụ lục II Hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết:

Tải Mẫu Phụ lục II ban hành kèm Nghị định 255/2026/NĐ-CP

Đối tượng phải lập và các trường hợp được miễn

Cùng MAN – Master Accountant Network tìm hiểu đối tưởng phải lập và các trường hợp được miễn lập:

Ai phải lập Hồ sơ quốc gia?

Đối tượng bắt buộc phải lập Hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết
Đối tượng bắt buộc phải lập Hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết

Theo điểm d khoản 2 Điều 18 Nghị định 255/2026/NĐ-CP, người nộp thuế có giao dịch liên kết phải lập, lưu giữ và cung cấp Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết, trong đó có Hồ sơ quốc gia. Doanh nghiệp xác định nghĩa vụ qua 2 bước:

  • Bước 1 – Xác định quan hệ liên kết: Khoản 2 Điều 5 quy định 12 trường hợp.
  • Bước 2 – Phát sinh giao dịch trong kỳ: Nếu có các giao dịch mua, bán trao đổi, thuê, cho thuê, mượn, cho mượn hàng hóa, dịch vụ, tài sản; vay, cho vay với bên liên kết theo khoản 1 Điều 4, doanh nghiệp phải lập hồ sơ, trừ khi thuộc diện miễn.

Điểm mới về quan hệ liên kết: Doanh nghiệp có phát sinh các giao dịch nhượng, nhận chuyển nhượng vốn góp ít nhất 25% vốn góp của chủ sở hữu của doanh nghiệp trong kỳ tính thuế; vay, cho vay, mượn, cho mượn ít nhất 10% vốn góp của chủ sở hữu tại thời điểm phát sinh giao dịch trong kỳ tính thuế với cá nhân điều hành, kiểm soát doanh nghiệp hoặc với cá nhân thuộc một trong các mối quan hệ theo quy định tại điểm g khoản này.

Sau khi xác định có quan hệ liên kết, nếu phát sinh các giao dịch như mua, bán, trao đổi, thuê, cho thuê, chuyển giao hàng hóa, dịch vụ, tài sản vô hình, vay, cho vay, mượn, cho mượn thì doanh nghiệp chính thức trở thành đối tượng cần hoàn thiện hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết (nếu không thuộc diện miễn lập hồ sơ giao dịch liên kết).

Đối tượng cụ thể thường gặp:

  • Doanh nghiệp FDI nhận hỗ trợ kỹ thuật, bản quyền, hoặc vay vốn từ công ty mẹ ở nước ngoài.
  • Các doanh nghiệp Việt Nam thuộc mô hình Group (Tập đoàn) có mua bán hàng hóa, nguyên vật liệu nội bộ giữa công ty mẹ và các công ty con/cháu.

Các trường hợp được Miễn lập Hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết

Các trường hợp được miễn lập hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết theo Nghị định 132
Các trường hợp được miễn lập hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết theo Nghị định 255

Dưới đây là bảng tổng hợp các trường hợp được miễn lập Hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết:

Bảng tổng hợp các trường hợp được miễn lập Hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết.
Trường hợpĐiều kiệnNghĩa vụ kê khai Phụ lục I
Giao dịch trong nước, cùng thuế suấtChỉ phát sinh giao dịch liên kết với các bên liên kết là đối tượng nộp thuế TNDN tại Việt Nam, áp dụng cùng mức thuế suất thuế TNDN với người nộp thuế và không bên nào được hưởng ưu đãi thuế TNDN trong kỳ tính thuếMiễn kê khai Mục III, IV.

Vẫn kê khai căn cứ miễn tại Mục I, II

Quy mô nhỏTổng doanh thu trong kỳ tính thuế dưới 50 tỷ đồng và tổng giá trị tất cả giao dịch liên kết dưới 30 tỷVẫn kê khai Phụ lục I
Đã ký APAĐã ký kết Thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế và nộp báo cáo thường niên; giao dịch ngoài phạm vi APA vẫn kê khai theo Điều 18 Vẫn kê khai Phụ lục I
Tỷ suất lợi nhuậnKhông phát sinh doanh thu, chi phí từ hoạt động khai thác, sử dụng tài sản vô hình, doanh thu dưới 500 tỷ đồng, tỷ suất lợi nhuận thuần chưa trừ chi phí lãi vay và thuế TNDN trên doanh thu thuần: phân phối từ 5%, sản xuất từ 10%, gia công từ 15% trở lên Vẫn kê khai Phụ lục I

Điểm mới: Ngưỡng doanh thu tại điểm c khoản 2 Điều 20 được nâng từ dưới 200 tỷ đồng lên dưới 500 tỷ đồng và bỏ tiêu chí “kinh doanh với chức năng đơn giản”.

Lưu ý: Theo khoản 3 Điều 20, doanh nghiệp được miễn vẫn phải xác định chi phí lãi vay được trừ theo khoản 3 Điều 16 (ngưỡng 30% EBITDA).

Tham khảo: Dịch vụ lập hồ sơ giao dịch liên kết.

Cảnh báo rủi ro: Mức phạt và hệ lụy khi sai phạm Hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết

Cảnh báo rủi ro và hệ lụy khi sai phạm hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết
Cảnh báo rủi ro và hệ lụy khi sai phạm hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết

Theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP và Nghị định 291/2026/NĐ-CP) và Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, doanh nghiệp có thể đối mặt với:

  • Phạt thủ tục: Không lập Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết bị phạt từ 8.000.000 đến 20.000.000 đồng; cung cấp chậm hoặc thiếu tài liệu bị phạt từ 2.000.000 đến 5.000.000 đồng.
  • Phạt khai sai, trốn thuế: Phạt 20% số thuế khai thiếu do xác định sai giá giao dịch liên kết; phạt từ 1 đến 3 lần số thuế trốn nếu cố tình chuyển giá.
  • Tiền chậm nộp: 0.03%/ngày trên số thuế truy thu, khoản tích lũy rất lớn nếu thanh tra kéo dài nhiều kỳ.
  • Ấn định thuế: Cơ quan thuế có quyền ấn định tỷ suất lợi nhuận nếu doanh nghiệp không cung cấp được Hồ sơ quốc gia hợp lệ.

Qua quá trình tư vấn và lập hồ sơ cho doanh nghiệp, MAN tổng hợp những lỗi sai phổ biến phần nào giúp doanh nghiệp dễ dàng tra cứu và rút kinh nghiệm để tránh sai sót khi cận kề mùa quyết toán. 

Dưới đây là bảng tổng hợp các lỗi sai phổ biến khi lập Hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết.

Bảng tổng hợp các lỗi sai phổ biến khi lập Hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết.
Sai sótHệ lụy khi bị thanh tra
Tổng chi phí lãi vay sau khi trừ lãi tiền gửi và lãi cho vay vượt 30% EBITDA nhưng không điều chỉnh khi quyết toánPhần vượt bị loại khỏi chi phí được trừ, phát sinh tiền chậm nộp
Thông tin chức năng, rủi ro giữa Local File và Master File không thống nhấtHồ sơ bị đánh giá thiếu tin cậy, tăng nguy cơ ấn định thuế
Chọn đối tượng so sánh khác ngành, khác chức năng, khác thị trườngBiên lợi nhuận bị bác bỏ, cơ quan thuế tự xác định mức lợi nhuận chuẩn
Không sử dụng cơ sở dữ liệu theo thứ tự ưu tiên, không nêu rõ nguồn dữ liệuKết quả phân tích so sánh dễ bị bác bỏ
Thiếu bằng chứng dịch vụ nội bộ thực tế và lợi ích kinh tế nhận đượcChi phí dịch vụ bị loại trừ, tăng số thuế TNDN phải nộp

Những sai sót trong Hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết (Local File) thường không xuất phát từ việc cố tình vi phạm mà đến từ hiểu sai quy định, thiếu cập nhật và chuẩn bị hồ sơ mang tính hình thức. Tuy nhiên, trong bối cảnh thanh tra thuế ngày càng chuyên sâu, các lỗi này hoàn toàn có thể dẫn đến loại trừ chi phí, ấn định thuế và phát sinh khoản phạt lớn, buộc doanh nghiệp phải chủ động rà soát và hoàn thiện hồ sơ một cách bài bản, nhất quán ngay từ đầu kỳ tính thuế.

Để tránh những rủi ro đáng tiếc có thể xảy ra, doanh nghiệp nên chủ động tham vấn dịch vụ tư vấn giao dịch liên kết từ các đơn vị uy tín, chuyên sâu và có kinh nghiệm như MAN – Master Accountant Network để được tư vấn và hỗ trợ chuyên sâu, đúng lĩnh vực và quy mô cua doanh nghiệp.

Thời hạn cung cấp và Quy trình lưu trữ

Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết được lập trước thời điểm kê khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp hằng năm và phải lưu giữ, xuất trình theo yêu cầu cung cấp thông tin của cơ quan thuế. 

Dữ liệu, tài liệu dùng làm căn cứ phân tích phải nêu rõ nguồn gốc xuất xứ; dữ liệu kế toán của đối tượng so sánh độc lập phải được lưu và cung cấp bằng bản mềm, dưới định dạng bảng tính.

Thời hạn cung cấp: Khi cơ quan thuế yêu cầu trong quá trình tham vấn trước khi tiến hành kiểm tra, thời hạn cung cấp Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết không quá 30 ngày làm việc kể từ khi nhận được văn bản yêu cầu của cơ quan thuế. Trường hợp người nộp thuế có lý do chính đáng thì thời hạn cung cấp Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết được gia hạn 01 lần không quá 15 ngày làm việc, kể từ ngày hết hạn.

Kết luận

Với kỳ quyết toán 2026, kỳ đầu tiên áp dụng Nghị định 255/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp cần rà soát lại quan hệ liên kết theo khoản 2 Điều 5 (kể cả giao dịch mượn, cho mượn với cá nhân), đánh giá khả năng được miễn theo ngưỡng mới tại Điều 20, chuẩn hóa dữ liệu so sánh theo thứ tự ưu tiên tại Điều 17 và hoàn thiện hồ sơ trước thời điểm kê khai quyết toán.

Nếu doanh nghiệp cần rà soát độc lập Local File, Master File hoặc chuẩn bị hồ sơ trước kỳ thanh tra, hãy liên hệ MAN – Master Accountant Network để được hỗ trợ rà soát và tư vấn miễn phí.

Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network

Phụ trách sản xuất và kiểm duyệt nội dung chuyên môn bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network. Ông là Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm sâu sắc trong lĩnh vực Kế toán, Kiểm toán, Thuế và Tư vấn Pháp lý doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp về Hồ sơ quốc gia giao dịch liên kết

Hồ sơ quốc gia có phải nộp cùng tờ khai quyết toán thuế TNDN không?

Không. Doanh nghiệp lập và lưu giữ hồ sơ trước thời điểm kê khai quyết toán thuế TNDN, chỉ xuất trình khi cơ quan thuế yêu cầu. Trong quá trình tham vấn trước kiểm tra, thời hạn cung cấp không quá 30 ngày làm việc, được gia hạn 01 lần không quá 15 ngày làm việc nếu có lý do chính đáng.

Doanh nghiệp được miễn lập Hồ sơ quốc gia khi nào?

Khi thuộc một trong các trường hợp tại Điều 20 Nghị định 255/2026/NĐ-CP: chỉ giao dịch với bên liên kết trong nước cùng thuế suất, không bên nào hưởng ưu đãi; doanh thu dưới 50 tỷ đồng và giao dịch liên kết dưới 30 tỷ đồng; đã ký APA; hoặc không phát sinh doanh thu, chi phí từ tài sản vô hình, doanh thu dưới 500 tỷ đồng và đạt tỷ suất lợi nhuận theo quy định.

Doanh nghiệp lỗ nhiều năm có phải lập Hồ sơ quốc gia không?

Có. Lỗ không phải căn cứ miễn lập hồ sơ. Mục 3.4 Phụ lục II còn yêu cầu doanh nghiệp lỗ từ 03 năm trở lên giải trình nguyên nhân, kế hoạch kinh doanh, đầu tư và chiến lược phát triển. Đây cũng là nhóm thường bị kiểm tra chuyển giá trọng điểm.

ZaloMessengerPhone

Nhận trao đổi tư vấn nghiệp vụ ngay

(Ngay khi nhận được thông tin, chúng tôi lập tức phản hồi cho bạn)
Hãy cho biết bạn cần hỗ trợ gì?