Chương trình hỗ trợ tuân thủ tự nguyện theo Nghị định 255 là một nội dung mới đáng chú ý trong cơ chế quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết. Theo khoản 10 Điều 21 Nghị định 255/2026/NĐ-CP, cơ quan thuế xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình hỗ trợ người nộp thuế tuân thủ tự nguyện đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết trên cơ sở quản lý rủi ro, khả năng đáp ứng của hệ thống cơ sở dữ liệu ngành thuế và quy định pháp luật về quản lý thuế.
Quy định này cho thấy quản lý giao dịch liên kết không chỉ tập trung vào kiểm tra, thanh tra hoặc xử lý trường hợp không tuân thủ. Nghị định 255 còn đặt ra cơ chế để cơ quan thuế hỗ trợ người nộp thuế nâng cao tính tuân thủ, giảm rủi ro trong quá trình kê khai và xác định giá giao dịch liên kết.
Vậy chương trình hỗ trợ tuân thủ tự nguyện theo Nghị định 255 được thực hiện theo nguyên tắc nào? Cơ quan thuế có trách nhiệm gì? Cơ sở dữ liệu và tỷ suất lợi nhuận ngành được sử dụng ra sao? Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi tham gia chương trình? Nội dung dưới đây phân tích từng vấn đề dựa trên Nghị định 255/2026/NĐ-CP.
Chương trình hỗ trợ tuân thủ tự nguyện theo Nghị định 255 được quy định ở đâu?
Căn cứ khoản 10 Điều 21 Nghị định 255/2026/NĐ-CP, quy định về quản lý tuân thủ và hỗ trợ người nộp thuế có giao dịch liên kết được đặt trong nhóm trách nhiệm và quyền hạn của cơ quan thuế trong quản lý giá giao dịch liên kết.
Cụ thể, Nghị định 255 quy định:
Cơ quan thuế xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình hỗ trợ người nộp thuế tuân thủ tự nguyện đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết trên cơ sở quản lý rủi ro, phù hợp với khả năng đáp ứng của hệ thống cơ sở dữ liệu ngành thuế và quy định của pháp luật về quản lý thuế.
Đây là căn cứ pháp lý trực tiếp cho chương trình hỗ trợ tuân thủ tự nguyện theo Nghị định 255.
Có thể hiểu nội dung này theo ba yếu tố chính:
| Cơ sở triển khai | Nội dung |
| Quản lý rủi ro | Chương trình được xây dựng và thực hiện trên cơ sở quản lý rủi ro |
| Cơ sở dữ liệu ngành thuế | Việc triển khai phải phù hợp với khả năng đáp ứng của hệ thống cơ sở dữ liệu |
| Pháp luật quản lý thuế | Hoạt động hỗ trợ phải tuân thủ các quy định pháp luật về quản lý thuế |
Như vậy, Nghị định 255 không quy định rằng mọi doanh nghiệp có giao dịch liên kết đương nhiên được áp dụng một cơ chế miễn hoặc giảm nghĩa vụ kê khai, lập hồ sơ. Chương trình hỗ trợ tuân thủ tự nguyện theo Nghị định 255 là cơ chế hỗ trợ do cơ quan thuế xây dựng và tổ chức thực hiện theo các điều kiện, nguyên tắc nêu trên.
Chương trình hỗ trợ tuân thủ tự nguyện theo Nghị định 255 gồm những nội dung nào?
Khoản 10 Điều 21 Nghị định 255 quy định 04 nội dung quan trọng liên quan đến quản lý tuân thủ và hỗ trợ người nộp thuế có giao dịch liên kết.
Xây dựng chương trình hỗ trợ trên cơ sở quản lý rủi ro
Trước hết, cơ quan thuế có trách nhiệm xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình hỗ trợ người nộp thuế tuân thủ tự nguyện đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết. Chương trình được xây dựng trên cơ sở:
- Quản lý rủi ro;
- Khả năng đáp ứng của hệ thống cơ sở dữ liệu ngành thuế;
- Quy định của pháp luật về quản lý thuế.
Điểm cần lưu ý: Nghị định 255 sử dụng cách tiếp cận quản lý rủi ro. Do đó, việc quản lý doanh nghiệp có giao dịch liên kết được đặt trong tổng thể cơ chế quản lý thuế dựa trên thông tin, dữ liệu và mức độ rủi ro.
Điều này cũng phù hợp với nguyên tắc chung tại Nghị định 255, cơ quan thuế quản lý, kiểm tra giá giao dịch liên kết theo nguyên tắc áp dụng trong quản lý thuế và nguyên tắc kiểm tra thuế theo Luật Quản lý thuế.
Công bố tỷ suất lợi nhuận ngành để hỗ trợ người nộp thuế
Một nội dung đáng chú ý khác của chương trình hỗ trợ tuân thủ tự nguyện theo Nghị định 255 là cơ quan thuế có thể căn cứ dữ liệu kê khai của người nộp thuế để công bố tỷ suất lợi nhuận ngành theo:
- Từng lĩnh vực;
- Từng địa bàn;
- Hoặc nhóm người nộp thuế.
Mục đích được Nghị định 255 xác định rõ là hỗ trợ người nộp thuế kê khai, xác định giá giao dịch liên kết theo nguyên tắc giao dịch độc lập.
Đây là nội dung có ý nghĩa thực tiễn đối với doanh nghiệp khi đánh giá chính sách giá giao dịch liên kết. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa việc cơ quan thuế công bố tỷ suất lợi nhuận ngành để hỗ trợ và việc doanh nghiệp mặc nhiên sử dụng một tỷ suất lợi nhuận được công bố làm kết quả xác định giá giao dịch liên kết trong mọi trường hợp.
Nghị định 255 vẫn yêu cầu việc kê khai, xác định giá giao dịch liên kết phải tuân thủ nguyên tắc giao dịch độc lập, nguyên tắc phân tích, so sánh và các phương pháp xác định giá giao dịch liên kết theo quy định.
Cơ quan thuế hỗ trợ doanh nghiệp giảm rủi ro tuân thủ như thế nào?
Theo điểm c khoản 10 Điều 21 Nghị định 255, khi người nộp thuế tham gia chương trình hỗ trợ tuân thủ tự nguyện theo Nghị định 255, cơ quan thuế hỗ trợ người nộp thuế nâng cao tính tuân thủ, giảm rủi ro trong kê khai, xác định giá giao dịch liên kết.
Có thể thấy, trọng tâm của cơ chế này nằm ở hai vấn đề:
Thứ nhất, nâng cao tính tuân thủ
Doanh nghiệp có giao dịch liên kết cần đảm bảo việc kê khai và xác định giá giao dịch liên kết được thực hiện phù hợp với quy định. Nghị định 255 yêu cầu người nộp thuế phải chứng minh việc thực hiện phân tích, so sánh và lựa chọn phương pháp xác định giá giao dịch liên kết; đồng thời kê khai thông tin về quan hệ liên kết và giao dịch liên kết theo các phụ lục quy định.
Thứ hai, giảm rủi ro trong kê khai và xác định giá
Rủi ro trong giao dịch liên kết có thể phát sinh từ nhiều yếu tố như xác định quan hệ liên kết, xác định giao dịch liên kết, lựa chọn đối tượng so sánh, lựa chọn phương pháp xác định giá hoặc sử dụng dữ liệu chưa phù hợp.
Vì vậy, doanh nghiệp cần xây dựng quy trình kiểm soát dữ liệu và hồ sơ giao dịch liên kết ngay từ đầu thay vì chỉ xử lý khi phát sinh yêu cầu giải trình từ cơ quan thuế.
Chương trình hỗ trợ tuân thủ tự nguyện theo Nghị định 255 có yêu cầu bảo mật thông tin không?
Có. Điểm d khoản 10 Điều 21 Nghị định 255 quy định:
Cơ quan thuế có trách nhiệm bảo mật thông tin, dữ liệu do người nộp thuế cung cấp khi tham gia chương trình hỗ trợ tuân thủ tự nguyện theo Nghị định 255 theo quy định của pháp luật.
Đây là một nội dung quan trọng trong cơ chế chương trình hỗ trợ tuân thủ tự nguyện theo Nghị định 255.
Đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết, thông tin được sử dụng trong phân tích thường có thể liên quan đến:
- Quan hệ giữa các bên liên kết;
- Giá trị giao dịch;
- Chính sách giá;
- Chức năng, tài sản và rủi ro;
- Thông tin tài chính;
- Dữ liệu so sánh;
- Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết.
Do đó, quy định về trách nhiệm bảo mật thông tin tạo cơ sở pháp lý cho việc doanh nghiệp cung cấp thông tin, dữ liệu trong phạm vi chương trình theo quy định.
Cơ sở dữ liệu trong kê khai, xác định giá gồm những gì?
Theo khoản 1 Điều 17, cơ sở dữ liệu được sử dụng trong kê khai, xác định giá giao dịch liên kết của người nộp thuế bao gồm:
- Cơ sở dữ liệu thương mại theo quy định của Luật Quản lý thuế và pháp luật về quản lý thuế;
- Thông tin, dữ liệu của doanh nghiệp được công bố công khai trên thị trường chứng khoán;
- Thông tin, dữ liệu được công bố trên các sàn giao dịch hàng hóa, dịch vụ trong nước và quốc tế;
- Thông tin Cơ sở dữ liệu quốc gia;
- Thông tin do các cơ quan bộ, ngành trong nước hoặc các nguồn chính thức khác công bố công khai.
Đối với cơ quan thuế, khoản 2 Điều 17 quy định cơ sở dữ liệu sử dụng trong quản lý giá giao dịch liên kết bao gồm các cơ sở dữ liệu nêu trên và cơ sở dữ liệu quản lý thuế theo Luật Quản lý thuế và pháp luật về quản lý thuế.
Thứ tự ưu tiên cơ sở dữ liệu
Nghị định 255 còn quy định thứ tự ưu tiên sử dụng cơ sở dữ liệu:
- Thông tin, dữ liệu doanh nghiệp công bố công khai trên thị trường chứng khoán; thông tin trên các sàn giao dịch hàng hóa, dịch vụ trong nước và quốc tế; Cơ sở dữ liệu quốc gia; thông tin do các cơ quan bộ, ngành hoặc nguồn chính thức khác công bố công khai.
- Cơ sở dữ liệu thương mại.
- Cơ sở dữ liệu quản lý thuế.
Việc sử dụng dữ liệu phải đảm bảo nguyên tắc phân tích, so sánh theo Điều 6 Nghị định 255.
Đây là điểm doanh nghiệp cần lưu ý khi chuẩn bị phân tích so sánh cho giao dịch liên kết. Không chỉ cần có dữ liệu, doanh nghiệp còn phải quan tâm đến nguồn dữ liệu, tính phù hợp và nguyên tắc phân tích, so sánh.
Doanh nghiệp có giao dịch liên kết cần chuẩn bị gì để nâng cao tuân thủ?
Chương trình hỗ trợ tuân thủ tự nguyện theo Nghị định 255 không thay thế nghĩa vụ tuân thủ của doanh nghiệp. Theo Điều 18 Nghị định 255, người nộp thuế có nghĩa vụ kê khai, xác định giá giao dịch liên kết không làm giảm nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp tại Việt Nam; chứng minh việc phân tích, so sánh và lựa chọn phương pháp xác định giá giao dịch liên kết; kê khai thông tin theo các phụ lục và lập, lưu giữ, cung cấp Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết theo quy định.
Vì vậy, doanh nghiệp nên rà soát ít nhất các nhóm công việc sau:
| Nội dung cần rà soát | Mục tiêu tuân thủ |
| Quan hệ liên kết | Xác định đúng doanh nghiệp có thuộc phạm vi áp dụng hay không |
| Giao dịch liên kết | Xác định đầy đủ các giao dịch phát sinh |
| Kê khai Phụ lục I | Đảm bảo thông tin được kê khai đầy đủ, chính xác |
| Phân tích so sánh | Có cơ sở xác định giao dịch theo nguyên tắc độc lập |
| Phương pháp xác định giá | Lựa chọn phù hợp với bản chất giao dịch |
| Dữ liệu so sánh | Xác định nguồn dữ liệu và tính phù hợp |
| Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết | Lập, lưu giữ và cung cấp theo quy định |
| Tính nhất quán | Đảm bảo số liệu giữa BCTC, tờ khai thuế và hồ sơ xác định giá có cơ sở đối chiếu |
Đối với doanh nghiệp chưa có bộ phận chuyên trách về giao dịch liên kết, việc rà soát sớm có thể giúp phát hiện các điểm chưa phù hợp trước thời điểm quyết toán hoặc khi cơ quan thuế yêu cầu cung cấp thông tin.
Doanh nghiệp có thể tham khảo dịch vụ tư vấn giao dịch liên kết để đánh giá phạm vi áp dụng, phương pháp xác định giá và các rủi ro tuân thủ theo Nghị định 255.
Vì sao doanh nghiệp cần quan tâm đến chương trình hỗ trợ tuân thủ tự nguyện theo Nghị định 255?
Nghị định 255 áp dụng cơ chế quản lý giao dịch liên kết dựa nhiều vào dữ liệu, phân tích so sánh và quản lý rủi ro. Điều này khiến việc chuẩn hóa thông tin giao dịch liên kết có vai trò quan trọng hơn trong công tác tuân thủ.
Doanh nghiệp nên chủ động:
- Rà soát quan hệ liên kết: Xác định các bên liên kết theo Điều 5 Nghị định 255.
- Rà soát giao dịch: Xác định đầy đủ giao dịch mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, vay, cho vay, giao dịch tài chính, chuyển giao tài sản và các giao dịch thuộc phạm vi quy định.
- Kiểm tra dữ liệu: Xác định nguồn dữ liệu được sử dụng để phân tích, so sánh.
- Đánh giá chính sách giá: Xem xét giá giao dịch và tỷ suất lợi nhuận trên cơ sở nguyên tắc giao dịch độc lập.
- Chuẩn hóa hồ sơ: Đảm bảo các thông tin, tài liệu và số liệu có thể giải trình khi cần thiết.
- Đối chiếu số liệu: Kiểm tra sự thống nhất giữa hồ sơ giao dịch liên kết, báo cáo tài chính, sổ kế toán và hồ sơ khai thuế.
Trường hợp doanh nghiệp thuộc diện phải lập hồ sơ, có thể tham khảo dịch vụ lập Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết để hỗ trợ rà soát dữ liệu, phân tích so sánh và xây dựng hồ sơ theo quy định hiện hành.
Kết luận
Chương trình hỗ trợ tuân thủ tự nguyện theo Nghị định 255 là nội dung được quy định tại khoản 10 Điều 21 Nghị định 255/2026/NĐ-CP, theo đó cơ quan thuế xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình hỗ trợ người nộp thuế tuân thủ tự nguyện đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết trên cơ sở quản lý rủi ro, khả năng đáp ứng của hệ thống cơ sở dữ liệu ngành thuế và pháp luật về quản lý thuế.
Cơ chế này bao gồm việc cơ quan thuế hỗ trợ nâng cao tính tuân thủ, giảm rủi ro trong kê khai và xác định giá giao dịch liên kết; căn cứ dữ liệu kê khai để công bố tỷ suất lợi nhuận ngành theo lĩnh vực, địa bàn hoặc nhóm người nộp thuế; đồng thời bảo mật thông tin, dữ liệu do người nộp thuế cung cấp khi tham gia chương trình theo quy định pháp luật.
Song song với cơ chế hỗ trợ, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ kê khai, phân tích, xác định giá và lập hồ sơ giao dịch liên kết theo quy định, trừ trường hợp thuộc diện miễn theo Điều 20 Nghị định 255.
Nghị định 255/2026/NĐ-CP được ban hành ngày 30/06/2026 và có hiệu lực từ ngày 01/07/2026. Doanh nghiệp có giao dịch liên kết nên cập nhật quy định mới, rà soát quan hệ liên kết, giao dịch phát sinh, dữ liệu so sánh và hồ sơ tuân thủ để chủ động kiểm soát rủi ro thuế.
Liên hệ MAN – Master Accountant Network để được hỗ trợ và tư vấn miễn phí!
Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, Đường 43, Phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
- Google Business Profile: Xem Google Business Profile của MAN – Master Accountant Network
- LinkedIn Founder: Xem hồ sơ LinkedIn của chuyên gia Lê Hoàng Tuyên
Phụ trách sản xuất và kiểm duyệt nội dung chuyên môn bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network. Ông là Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm sâu sắc trong lĩnh vực Kế toán, Kiểm toán, Thuế và Tư vấn Pháp lý doanh nghiệp.