Doanh nghiệp có giao dịch liên kết thường hỏi: cá nhân đứng sau công ty mẹ, người nắm quyền chi phối thực tế hay người được kê khai là chủ sở hữu hưởng lợi với cơ quan đăng ký kinh doanh có tự động trở thành bên liên kết hay không?
Đây chính là bài toán chủ sở hữu hưởng lợi trong giao dịch liên kết, và nó càng đáng chú ý khi từ năm 2026, thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi đã được cơ quan đăng ký kinh doanh chia sẻ với cơ quan thuế. Ngày 13/11/2026, Cục Thuế ban hành Công văn 8726/CT-QLNT để trả lời vướng mắc về chủ sở hữu hưởng lợi trong giao dịch liên kết.
Bài viết dưới đây trích dẫn nguyên văn nội dung Công văn, phân tích căn cứ pháp lý và nêu những việc doanh nghiệp nên làm trước kỳ quyết toán thuế TNDN năm 2026.
Vì sao chủ sở hữu hưởng lợi trong giao dịch liên kết trở thành vấn đề doanh nghiệp quan tâm năm 2026?
Năm 2026 có nhiều thay đổi cùng lúc trong khung pháp lý về giao dịch liên kết và minh bạch sở hữu doanh nghiệp:
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 quy định các khái niệm về các bên có quan hệ liên kết và giao dịch liên kết tại khoản 17, khoản 18 Điều 4.
- Nghị định 255/2026/NĐ-CP quy định về quản lý thuế đối với giao dịch liên kết, thay thế Nghị định 132/2020/NĐ-CP và Nghị định 20/2025/NĐ-CP, áp dụng từ kỳ tính thuế TNDN năm 2026.
- Luật Doanh nghiệp 2020 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2025) bổ sung khái niệm chủ sở hữu hưởng lợi và nghĩa vụ thu thập, lưu giữ, cung cấp thông tin chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp.
- Quy chế số 22/QCPH-CT-DNTN ngày 22/7/2026 giữa Cục Thuế và Cục Phát triển Doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể về trao đổi, cung cấp thông tin chủ sở hữu hưởng lợi.
Khi dữ liệu chủ sở hữu hưởng lợi đã có trong hệ thống quản lý thuế, nhiều doanh nghiệp lo ngại về cách cơ quan thuế nhìn nhận chủ sở hữu hưởng lợi trong giao dịch liên kết, cụ thể là mỗi cá nhân được kê khai là chủ sở hữu hưởng lợi sẽ bị coi là bên liên kết, kéo theo nghĩa vụ kê khai Phụ lục I và lập Hồ sơ xác định giá. Công văn 8726/CT-QLNT trả lời trực tiếp băn khoăn này.
Công văn 8726/CT-QLNT hướng dẫn xác định chủ sở hữu hưởng lợi trong giao dịch liên kết như thế nào?

Việc xác định chủ sở hữu hưởng lợi thực hiện theo quy định tại Luật Phòng, chống rửa tiền 2022, Luật Doanh nghiệp 2020 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Việc xác định các bên có quan hệ liên kết, giao dịch liên thực hiện theo quy định khoản 17, 18 Điều 4 Luật Quản lý thuế 2025 và Điều 5 Nghị định 255/2026/NĐ-CP quy định về quản lý thuế đối với các giao dịch liên kết của những doanh nghiệp có quan hệ liên kết.
Ngày 22/7/2026, Cục Thuế và Cục Phát triển Doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể đã phối hợp ban hành Quy chế số 22/QCPH-CT-DNTN quy định việc phối hợp trao đổi, cung cấp thông tin chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp, hợp tác xã. Theo đó, thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp, hợp tác xã được cơ quan đăng ký kinh doanh trao đổi với cơ quan thuế để phục vụ công tác quản lý người nộp thuế, quản lý rủi ro, kiểm tra, cưỡng chế, xác minh và các nghiệp vụ quản lý thuế khác theo quy định của pháp luật.
Trường hợp Công ty thực tế có vướng mắc phát sinh về chính sách quản lý thuế, đề nghị Công ty căn cứ quy định của pháp luật và hồ sơ cụ thể liên hệ với cơ quan quản lý thuế trực tiếp để được hướng dẫn thực hiện theo quy định.
Từ nội dung trên, có thể tóm tắt hướng dẫn về chủ sở hữu hưởng lợi trong giao dịch liên kết thành 3 ý chính:
| Nội dung | Căn cứ áp dụng theo Công văn |
| Xác định chủ sở hữu hưởng lợi | Luật Phòng, chống rửa tiền 2022; Luật Doanh nghiệp 2020 và văn bản hướng dẫn thi hành |
| Xác định các bên có quan hệ liên kết, giao dịch liên kết | Khoản 17, 18 Điều 4 Luật Quản lý thuế 2025; Điều 5 Nghị định 255/2026/NĐ-CP |
| Chia sẻ thông tin chủ sở hữu hưởng lợi giữa cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế | Quy chế số 22/QCPH-CT-DNTN ngày 22/7/2026 |
Hai hệ căn cứ khi xác định chủ sở hữu hưởng lợi trong giao dịch liên kết

Điểm cốt lõi của Công văn 8726/CT-QLNT là Cục Thuế tách riêng hai việc xác định:
- Xác định chủ sở hữu hưởng lợi theo pháp luật phòng, chống rửa tiền và doanh nghiệp;
- Còn xác định quan hệ liên kết theo pháp luật quản lý thuế.
Nói cách khác, khi xem xét chủ sở hữu hưởng lợi trong giao dịch liên kết, doanh nghiệp không lấy kết quả của hệ căn cứ này để thay cho hệ căn cứ kia.
Căn cứ xác định chủ sở hữu hưởng lợi
Theo khoản 35 Điều 4 Luật Doanh nghiệp 2020 (bổ sung bởi Luật số 76/2025/QH15), chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp có tư cách pháp nhân là cá nhân có quyền sở hữu trên thực tế vốn điều lệ hoặc có quyền chi phối đối với doanh nghiệp đó, trừ một số trường hợp người đại diện chủ sở hữu, người đại diện phần vốn nhà nước theo pháp luật về quản lý, đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Tiêu chí cụ thể để xác định được hướng dẫn tại văn bản quy định chi tiết về đăng ký doanh nghiệp (Điều 17 Nghị định 168/2025/NĐ-CP).
Luật Phòng, chống rửa tiền 2022 (khoản 7 Điều 3) cũng tiếp cận theo hướng xác định cá nhân có quyền sở hữu thực tế hoặc quyền chi phối đối với khách hàng là pháp nhân hoặc thỏa thuận pháp lý.
Như vậy, chủ sở hữu hưởng lợi luôn là cá nhân, và được xác định để phục vụ mục tiêu minh bạch sở hữu, phòng, chống rửa tiền. Đây là điểm xuất phát khi doanh nghiệp tự rà soát chủ sở hữu hưởng lợi trong giao dịch liên kết, nhưng chưa phải là kết luận về quan hệ liên kết.
Căn cứ xác định quan hệ liên kết và giao dịch liên kết
Khi đánh giá chủ sở hữu hưởng lợi trong giao dịch liên kết dưới góc độ thuế, căn cứ là khoản 17, 18 Điều 4 Luật Quản lý thuế 2025 và Điều 5 Nghị định 255/2026/NĐ-CP. Khoản 2 Điều 5 Nghị định 255/2026/NĐ-CP liệt kê từng trường hợp các bên có quan hệ liên kết theo tiêu chí định lượng cụ thể (tỷ lệ sở hữu vốn, khoản vay, bảo lãnh, quyền điều hành, kiểm soát, quan hệ gia đình…).
Một trường hợp thường gặp khi đánh giá chủ sở hữu hưởng lợi trong giao dịch liên kết, có liên quan trực tiếp đến cá nhân điều hành, kiểm soát doanh nghiệp là điểm l khoản 2 Điều 5 Nghị định 255/2026/NĐ-CP:
Doanh nghiệp có phát sinh các giao dịch nhượng, nhận chuyển nhượng vốn góp ít nhất 25% vốn góp của chủ sở hữu của doanh nghiệp trong kỳ tính thuế; vay, cho vay, mượn, cho mượn ít nhất 10% vốn góp của chủ sở hữu tại thời điểm phát sinh giao dịch trong kỳ tính thuế với cá nhân điều hành, kiểm soát doanh nghiệp hoặc với cá nhân thuộc một trong các mối quan hệ theo quy định tại điểm g khoản này
Ví dụ thường gặp là trường hợp doanh nghiệp vay vốn của giám đốc hoặc người thân của giám đốc. Doanh nghiệp có thể tham khảo phân tích chi tiết về quan hệ liên kết khi vay tiền giám đốc để biết khi nào khoản vay đạt ngưỡng phát sinh quan hệ liên kết.
So sánh hai hệ căn cứ:
| Tiêu chí | Chủ sở hữu hưởng lợi | Bên có quan hệ liên kết |
| Văn bản điều chỉnh | Luật Phòng chống rửa tiền 2022, Luật doanh nghiệp 2020 và văn bản hướng dẫn | Khoản 17, 18 Điều 4 Luật Quản lý thuế 2025; Điều 5 Nghị định 255/2026/NĐ-CP |
| Chủ thể | Cá nhân | Doanh nghiệp, Tổ chức hoặc cá nhân |
| Mục đích | Minh bạch sở hữu, phòng chống rửa tiền | Quản lý giá giao dịch, chống chuyển giá |
| Hệ quả | Kê khai, lưu giữ, cung cấp thông tin chủ sở hữu hưởng lợi | Kê khai Phụ lục I, lập Hồ sơ xác định giá (nếu không được miễn), khống chế chi phí lãi vay |
Nhận định của chuyên gia: Một cá nhân có thể vừa là chủ sở hữu hưởng lợi, vừa là bên liên kết nhưng hai tư cách này phát sinh từ hai cơ sở pháp lý khác nhau. Việc một cá nhân được kê khai là chủ sở hữu hưởng lợi không thay thế việc đối chiếu các tiêu chí tại Điều 5 Nghị định 255/2026/NĐ-CP. Ngược lại, doanh nghiệp cũng không nên dựa vào việc “không có tên trong danh sách chủ sở hữu hưởng lợi” để kết luận không phát sinh quan hệ liên kết.
Dữ liệu chủ sở hữu hưởng lợi trong giao dịch liên kết được cơ quan thuế sử dụng ra sao?

Theo Công văn 8726/CT-QLNT, theo Quy chế số 22/QCPH-CT-DNTN, thông tin chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp, hợp tác xã được cơ quan đăng ký kinh doanh trao đổi với cơ quan thuế để phục vụ:
- Công tác quản lý người nộp thuế;
- Quản lý rủi ro;
- Kiểm tra, cưỡng chế, xác minh;
- Các nghiệp vụ quản lý thuế khác theo quy định của pháp luật.
Đây là tín hiệu quan trọng với quản lý chủ sở hữu hưởng lợi trong giao dịch liên kết: Cơ quan thuế có thêm nguồn dữ liệu để đối chiếu với thông tin bên liên kết mà doanh nghiệp tự kê khai tại Phụ lục I Nghị định 255/2026/NĐ-CP. Nếu cơ cấu sở hữu thực tế cho thấy có quan hệ liên kết mà tờ khai lại bỏ sót, doanh nghiệp có thể rơi vào diện rủi ro cao khi lựa chọn đối tượng kiểm tra.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần phân biệt quan hệ có yếu tố sở hữu, kiểm soát với các quan hệ tín dụng thông thường. Chẳng hạn, khoản vay từ tổ chức tín dụng không mặc nhiên làm phát sinh quan hệ liên kết; doanh nghiệp có thể tìm hiểu thêm tại bài viết vay ngân hàng có phải giao dịch liên kết không.
Thời hạn kiểm tra thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết tại trụ sở người nộp thuế
Khi dữ liệu về chủ sở hữu hưởng lợi trong giao dịch liên kết được đưa vào quản lý rủi ro, doanh nghiệp cũng nên nắm rõ thời hạn kiểm tra thuế. Tại Điều 22 Luật Quản lý thuế 2025 quy định về kiểm tra thuế như sau:
- Cơ quan hải quan kiểm tra thuế tại trụ sở người nộp thuế trong các trường hợp quy định tại điểm a khoản này; kiểm tra sau thông quan thực hiện theo quy định của pháp luật về hải quan; kiểm tra các điều kiện áp dụng chính sách thuế theo quy định của pháp luật có liên quan. Trong quá trình kiểm tra, cơ quan hải quan thực hiện kiểm tra thực tế đối với hàng hóa xuất khẩu, hàng hóa nhập khẩu trong trường hợp cần thiết và còn đủ điều kiện;
- Đối với các trường hợp được lựa chọn theo kế hoạch, chuyên đề và các trường hợp chia, tách, sáp nhập, hợp nhất, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp, phá sản, giải thể, chấm dứt hoạt động, cổ phần hóa, chấm dứt hiệu lực mã số thuế, chuyển địa điểm kinh doanh cơ quan thuế thực hiện kiểm tra tại trụ sở của người nộp thuế không quá 01 lần trong 01 năm. Quy định này không áp dụng đối với các trường hợp kiểm tra lại quy định tại điểm a khoản 6 Điều này;
- Thời hạn kiểm tra thuế không quá 20 ngày, kể từ ngày công bố quyết định kiểm tra, trường hợp cần thiết thì có thể gia hạn 01 lần nhưng không quá 20 ngày. Thời hạn kiểm tra thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết không quá 40 ngày, trường hợp cần thiết thì có thể gia hạn 01 lần nhưng không quá 40 ngày. Trường hợp cần thu thập, trao đổi thông tin với cơ quan thuế nước ngoài thì thời hạn kiểm tra thuế có thể kéo dài nhưng không quá 02 năm.
Thời hạn kiểm tra quy định tại điểm này không bao gồm thời gian tạm dừng kiểm tra theo thông báo của cơ quan quản lý thuế.
Như vậy:
| Trường hợp | Thời hạn kiểm tra tại trụ sở |
| Doanh nghiệp không có giao dịch liên kết | Không quá 20 ngày; gia hạn 01 lần, không quá 20 ngày |
| Doanh nghiệp có giao dịch liên kết | Không quá 40 ngày; gia hạn 01 lần, không quá 40 ngày |
| Cần thu nhập, trao đổi thông tin với cơ quan thuế nước ngoài | Có thể kéo dài nhưng không quá 02 năm |
Lưu ý: Thời hạn kiểm tra không bao gồm thời gian tạm dừng kiểm tra theo thông báo của cơ quan quản lý thuế.
Doanh nghiệp cần làm gì để quản trị rủi ro chủ sở hữu hưởng lợi trong giao dịch liên kết?
Từ hướng dẫn của Công văn 8726/CT-QLNT, doanh nghiệp nên chủ động thực hiện các bước sau trước kỳ quyết toán thuế TNDN năm 2026:
- Lập sơ đồ cơ cấu sở hữu đầy đủ làm nền tảng xác định chủ sở hữu hưởng lợi trong giao dịch liên kết: truy đến cá nhân cuối cùng có quyền sở hữu hoặc chi phối, kể cả qua các pháp nhân trung gian.
- Đối chiếu riêng từng hệ căn cứ: Một bảng xác định chủ sở hữu hưởng lợi theo Luật Doanh nghiệp, Luật PCRT; một bảng xác định bên liên kết theo từng điểm của khoản 2 Điều 5 Nghị định 255/2026/NĐ-CP.
- Bảo đảm thống nhất dữ liệu: Thông tin chủ sở hữu hưởng lợi đã kê khai với cơ quan đăng ký kinh doanh cần khớp với thực tế và không mâu thuẫn với danh sách bên liên kết tại Mục I Phụ lục I.
- Rà soát các khoản vay, mượn với cá nhân: Đặc biệt là giao dịch với cá nhân điều hành, kiểm soát doanh nghiệp theo điểm l khoản 2 Điều 5.
- Chuẩn bị hồ sơ chứng minh cho từng kết luận có hay không có quan hệ liên kết, phòng khi cơ quan thuế kiểm tra.
- Liên hệ cơ quan thuế quản lý trực tiếp khi có vướng mắc thực tế, đúng như đề nghị tại Công văn 8726/CT-QLNT.
Với tập đoàn có cơ cấu nhiều tầng, việc xác định chủ sở hữu hưởng lợi trong giao dịch liên kết và nhận diện đầy đủ các bên liên kết đòi hỏi đánh giá tổng thể hồ sơ pháp lý, tài chính. Tham khảo dịch vụ tư vấn giao dịch liên kết giúp doanh nghiệp rà soát quan hệ liên kết một cách hệ thống. Khi đã xác định nghĩa vụ, doanh nghiệp có thể sử dụng dịch vụ lập hồ sơ giao dịch liên kết để hoàn thiện Phụ lục I và Hồ sơ xác định giá đúng hạn.
Kết luận
Công văn 8726/CT-QLNT làm rõ một nguyên tắc quan trọng về chủ sở hữu hưởng lợi trong giao dịch liên kết: chủ sở hữu hưởng lợi được xác định theo Luật Phòng, chống rửa tiền 2022, Luật Doanh nghiệp 2020; còn quan hệ liên kết, giao dịch liên kết được xác định theo khoản 17, 18 Điều 4 Luật Quản lý thuế 2025 và Điều 5 Nghị định 255/2026/NĐ-CP. Khi thông tin chủ sở hữu hưởng lợi đã được chia sẻ cho cơ quan thuế theo Quy chế 22/QCPH-CT-DNTN, doanh nghiệp cần bảo đảm dữ liệu sở hữu, kiểm soát và hồ sơ giao dịch liên kết thống nhất với nhau, nhằm giảm rủi ro khi bị kiểm tra với thời hạn có thể kéo dài đến 40 ngày, thậm chí đến 02 năm.
Liên hệ ngay với MAN – Master Accountant Network để được hỗ trợ và tư vấn miễn phí.
Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, Đường 43, Phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
- Google Business Profile: Xem Google Business Profile của MAN – Master Accountant Network
- LinkedIn Founder: Xem hồ sơ LinkedIn của chuyên gia Lê Hoàng Tuyên
Phụ trách sản xuất và kiểm duyệt nội dung chuyên môn bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network. Ông là Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm sâu sắc trong lĩnh vực Kế toán, Kiểm toán, Thuế và Tư vấn Pháp lý doanh nghiệp.
Câu hỏi thường gặp về chủ sở hữu hưởng lợi trong giao dịch liên kết
Công văn nào hướng dẫn về chủ sở hữu hưởng lợi trong giao dịch liên kết năm 2026?
Đó là Công văn 8726/CT-QLNT của Cục Thuế. Công văn hướng dẫn căn cứ xác định chủ sở hữu hưởng lợi, căn cứ xác định quan hệ liên kết, giao dịch liên kết và việc trao đổi thông tin chủ sở hữu hưởng lợi giữa cơ quan đăng ký kinh doanh với cơ quan thuế.
Công văn 8726/CT-QLNT được ban hành khi nào?
Ngày 13/11/2026, Cục Thuế ban hành Công văn 8726/CT-QLNT năm 2026 về chính sách quản lý thuế, liên quan đến quản lý thuế đối với giao dịch liên kết.
Chủ sở hữu hưởng lợi được xác định theo văn bản nào?
Theo Công văn 8726/CT-QLNT, việc xác định chủ sở hữu hưởng lợi thực hiện theo quy định tại Luật Phòng, chống rửa tiền 2022, Luật Doanh nghiệp 2020 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Quan hệ liên kết được xác định theo văn bản nào?
Theo quy định khoản 17, 18 Điều 4 Luật Quản lý thuế 2025 và Điều 5 Nghị định 255/2026/NĐ-CP.
Cơ quan thuế có nhận được thông tin chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp không?
Có. Theo Quy chế số 22/QCPH-CT-DNTN ngày 22/7/2026, thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp, hợp tác xã được cơ quan đăng ký kinh doanh trao đổi với cơ quan thuế để phục vụ công tác quản lý người nộp thuế, quản lý rủi ro, kiểm tra, cưỡng chế, xác minh và các nghiệp vụ quản lý thuế khác theo quy định của pháp luật.
Thời hạn kiểm tra thuế tại trụ sở đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết là bao lâu?
Không quá 40 ngày, cần thiết thì có thể gia hạn 01 lần nhưng không quá 40 ngày. Trường hợp cần thu thập, trao đổi thông tin với cơ quan thuế nước ngoài thì thời hạn kiểm tra thuế có thể kéo dài nhưng không quá 02 năm. Thời hạn này không bao gồm thời gian tạm dừng kiểm tra theo thông báo của cơ quan quản lý thuế.



