Vấn đề tác động chi phí lãi vay bị khống chế đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của các doanh nghiệp có giao dịch liên kết. Việc áp dụng mức trần 30% EBITDA không chỉ nhằm chống chuyển giá mà còn thúc đẩy doanh nghiệp xây dựng cấu trúc tài chính lành mạnh. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết những tác động chi phí lãi vay bị khống chế dưới góc nhìn pháp lý mới nhất từ Nghị định 20/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung từ Nghị định 132/2020/NĐ-CP.
Tại sao doanh nghiệp chịu tác động chi phí lãi vay bị khống chế?
Theo quy định tại Nghị định 132/2020/NĐ-CP, khi một doanh nghiệp phát sinh quan hệ liên kết (như vay vốn công ty mẹ, mượn danh nghĩa điều hành, hoặc tỷ lệ nợ vay ngân hàng quá lớn so với vốn chủ sở hữu theo tiêu chí cũ), tổng chi phí lãi vay được trừ khi tính thuế TNDN sẽ bị giới hạn.
Thực tế, tác động chi phí lãi vay bị khống chế bắt đầu phát sinh khi tổng lãi vay ròng vượt quá 30% chỉ số EBITDA của doanh nghiệp. Quy định này áp dụng cho cả các khoản vay từ ngân hàng độc lập nếu doanh nghiệp nằm trong nhóm đối tượng có giao dịch liên kết.
Những thay đổi quan trọng trong năm 2026
Năm 2026 ghi nhận sự tháo gỡ nút thắt từ Nghị định 20/2025/NĐ-CP. Điểm mới này làm giảm bớt tác động chi phí lãi vay bị khống chế đối với các doanh nghiệp chỉ thuần túy vay vốn ngân hàng để đầu tư kinh doanh mà không có ý định chuyển giá. Điều này mang lại sự công bằng hơn cho các tập đoàn nội địa thâm dụng vốn.
Xem chi tiết: Quy định mới nhất 2026 về chi phí lãi vay bị khống chế.
Phân tích chi tiết tác động của chi phí lãi vay bị khống chế
Để hiểu rõ bản chất và mức độ ảnh hưởng trên thực tế, cần đi sâu phân tích chi tiết tác động chi phí lãi vay bị khống chế dưới nhiều góc độ khác nhau, từ nghĩa vụ thuế, cấu trúc nguồn vốn cho đến dòng tiền và hiệu quả tài chính của doanh nghiệp trong bối cảnh áp dụng quy định mới.
Tác động chi phí lãi vay bị khống chế đến nghĩa vụ thuế TNDN
Đây là ảnh hưởng trực tiếp và dễ nhận thấy nhất. Khi tác động chi phí lãi vay bị khống chế xảy ra, phần chi phí lãi vượt trần 30% EBITDA sẽ bị coi là chi phí không hợp lý.
- Tăng thu nhập chịu thuế: Doanh nghiệp phải cộng ngược phần chi phí bị loại này vào thu nhập chịu thuế.
- Tăng số thuế phải nộp: Dù thực tế doanh nghiệp phải chi trả lãi vay cho ngân hàng hoặc đối tác, nhưng ngân sách thuế vẫn tăng lên, gây áp lực tài chính ngắn hạn.
Không chỉ dừng lại ở việc làm gia tăng nghĩa vụ thuế TNDN trong ngắn hạn, tác động chi phí lãi vay bị khống chế còn buộc doanh nghiệp phải nhìn lại cách thức huy động và phân bổ nguồn vốn. Khi chi phí lãi vay không còn được khấu trừ toàn bộ, bài toán tối ưu cấu trúc tài chính và kiểm soát đòn bẩy trở thành yêu cầu mang tính chiến lược, ảnh hưởng trực tiếp đến sự bền vững của doanh nghiệp trong dài hạn.
Tác động chi phí lãi vay bị khống chế đến cấu trúc nguồn vốn
Để thích ứng với các tác động chi phí lãi vay bị khống chế, nhiều doanh nghiệp buộc phải tái cấu trúc bảng cân đối kế toán:
- Giảm đòn bẩy tài chính: Hạn chế các khoản vay có lãi suất cao.
- Tăng vốn chủ sở hữu: Chuyển nợ thành vốn góp (Debt-to-Equity swap) để làm dày mẫu số EBITDA và giảm số tuyệt đối của chi phí lãi vay.
- Vấn đề vốn mỏng: Quy định khống chế lãi vay gián tiếp ngăn chặn tình trạng doanh nghiệp hoạt động chủ yếu dựa trên vốn vay, giúp hệ thống tài chính bền vững hơn.
Không chỉ dừng lại ở việc buộc doanh nghiệp điều chỉnh cấu trúc nguồn vốn và mức độ đòn bẩy tài chính, tác động chi phí lãi vay bị khống chế còn lan tỏa trực tiếp đến hiệu quả vận hành bên trong doanh nghiệp. Trên thực tế, những thay đổi về cơ cấu vay – vốn chủ sẽ nhanh chóng phản ánh vào dòng tiền thực tế cũng như lợi nhuận tính thuế, tạo ra áp lực tài chính rõ rệt trong quá trình sản xuất – kinh doanh.
Tác động chi phí lãi vay bị khống chế đến dòng tiền và lợi nhuận
Sự tác động chi phí lãi vay bị khống chế tạo ra sự chênh lệch giữa lợi nhuận kế toán và lợi nhuận tính thuế.
- Áp lực dòng tiền: Doanh nghiệp phải trích một phần dòng tiền hoạt động để nộp thuế TNDN cho phần chi phí bị loại, làm giảm nguồn vốn tái đầu tư.
- Chỉ số sinh lời: Các chỉ số như ROE (Lợi nhuận trên vốn chủ) có thể bị sụt giảm do chi phí thuế tăng cao bất thường so với thực tế kinh doanh.
Không chỉ tạo áp lực lên dòng tiền và làm phát sinh chênh lệch giữa lợi nhuận kế toán và lợi nhuận tính thuế, tác động chi phí lãi vay bị khống chế còn bộc lộ rõ hơn khi đặt trong bối cảnh các doanh nghiệp có cấu trúc vốn phức tạp và quan hệ liên kết xuyên biên giới. Đối với các tập đoàn đa quốc gia (FDI), quy định này không đơn thuần là vấn đề chi phí hay dòng tiền, mà còn gắn chặt với rủi ro chuyển giá, đánh thuế trùng và chiến lược phân bổ lợi nhuận toàn cầu.
Tác động chi phí lãi vay bị khống chế đến các tập đoàn đa quốc gia (FDI)
Đối với các công ty FDI, tác động chi phí lãi vay bị khống chế là công cụ để ngăn chặn việc chuyển lợi nhuận ra nước ngoài thông qua lãi suất vay nội bộ cao. Tuy nhiên, nếu không có kế hoạch thuế rõ ràng, các tập đoàn này dễ rơi vào tình trạng bị đánh thuế trùng tại cả nước đi vay và nước cho vay.
Chiến lược ứng phó với tác động của chi phí lãi vay bị khống chế
Để giảm thiểu các tiêu cực từ tác động chi phí lãi vay bị khống chế, doanh nghiệp cần thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:
Quản trị chỉ số EBITDA thuế
EBITDA thuế khác với EBITDA kế toán. Doanh nghiệp cần chủ động tính toán trước chỉ số này để điều chỉnh kế hoạch vay vốn. Khi dự báo EBITDA tăng, doanh nghiệp có thể tăng mức vay; ngược lại, khi EBITDA thấp, cần tiết giảm lãi vay để tránh bị khống chế.
Xem chi tiết: Công thức tính EBIDA.
Tận dụng cơ chế chuyển chi phí lãi vay sang kỳ sau
Pháp luật cho phép chuyển phần chi phí lãi vay bị loại sang các năm tiếp theo (tối đa 5 năm) nếu năm đó EBITDA đủ lớn để hấp thụ. Doanh nghiệp cần có bảng kê theo dõi chi tiết để không bỏ lỡ quyền lợi này, từ đó làm giảm nhẹ tác động của chi phí lãi vay bị khống chế trong dài hạn.
Căn cứ Điểm b Khoản 3 Điều 16 Nghị định 132/2020/NĐ-CP:
“Phần chi phí lãi vay không được trừ theo quy định tại điểm a khoản này được chuyển sang kỳ tính thuế tiếp theo khi xác định tổng chi phí lãi vay được trừ trong trường hợp tổng chi phí lãi vay phát sinh của kỳ tính thuế tiếp theo thấp hơn mức quy định tại điểm a khoản này. Thời gian chuyển chi phí lãi vay tính liên tục không quá 05 năm kể từ năm tiếp sau năm phát sinh chi phí lãi vay không được trừ;”
Áp dụng quy định mới về loại trừ quan hệ liên kết
Nghị định 20/2025/NĐ-CP đã mở ra cơ hội cho doanh nghiệp giải trình về quan hệ liên kết với ngân hàng. Nếu chứng minh được khoản vay là độc lập và ngân hàng không kiểm soát hoạt động, doanh nghiệp có thể thoát khỏi tác động của chi phí lãi vay bị khống chế đối với các khoản vay thương mại này.
Nghị định 20/2025/NĐ-CP bổ sung các quy định nhằm loại trừ “tác động tiêu cực” lên các khoản vay ngân hàng độc lập. Quy định mới làm rõ rằng các tổ chức tín dụng (ngân hàng) không bị coi là bên liên kết theo điểm d nêu trên nếu:
“Tổ chức tín dụng không tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào việc điều hành, kiểm soát, góp vốn hoặc quyết định đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đi vay; và giao dịch cho vay được thực hiện theo quy định của pháp luật về các tổ chức tín dụng, tuân thủ nguyên tắc độc lập và giá thị trường.”
Nguồn: Nghị định 20/2025/NĐ-CP.
Mặc dù các chiến lược ứng phó trên giúp doanh nghiệp giảm thiểu đáng kể tác động của chi phí lãi vay bị khống chế, nhưng trên thực tế, việc áp dụng không đúng quy định hoặc thiếu kiểm soát ngay từ khâu lập kế hoạch tài chính vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro về thuế, dòng tiền và pháp lý. Đây cũng là nguyên nhân khiến không ít doanh nghiệp bị truy thu, phạt chậm nộp hoặc đánh giá lại giao dịch liên kết trong các kỳ thanh tra thuế.
Rủi ro trọng tâm khi bị khống chế chi phí lãi vay
Việc nhận diện các tác động chi phí lãi vay bị khống chế trên phương diện lý thuyết là chưa đủ. Trên thực tế, nếu doanh nghiệp không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hồ sơ chứng minh và phương pháp tính toán, những tác động này sẽ nhanh chóng biến thành những rủi ro pháp lý trực tiếp. Dưới đây là những sai sót điển hình và hệ lụy tài chính mà doanh nghiệp thường gặp phải:
- Rủi ro truy thu và phạt chậm nộp: Doanh nghiệp tính toán sai chỉ số EBITDA thuế dẫn đến kê khai thiếu số thuế TNDN phải nộp. Khi cơ quan thuế thanh tra, doanh nghiệp không chỉ bị truy thu thuế mà còn chịu phạt 20% trên số thuế thiếu và tiền chậm nộp 0.03%/ngày.
- Rủi ro mất quyền chuyển lãi vay: Nếu doanh nghiệp không theo dõi và kê khai phần lãi vay bị loại vào Phụ lục giao dịch liên kết hàng năm, cơ quan thuế có thể bác bỏ quyền chuyển chi phí này sang các năm tiếp theo.
- Rủi ro từ các giao dịch mượn tiền lãi suất 0%: Nhiều doanh nghiệp lầm tưởng mượn tiền không lãi suất sẽ không bị khống chế. Tuy nhiên, cơ quan thuế có quyền ấn định lãi suất ròng theo giá thị trường, dẫn đến phát sinh chi phí lãi vay ảo và kích hoạt quy định khống chế 30%.
Như vậy, tác động chi phí lãi vay bị khống chế không chỉ dừng lại ở việc làm tăng nghĩa vụ thuế TNDN mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến cấu trúc nguồn vốn, dòng tiền và hiệu quả tài chính của doanh nghiệp. Với các cập nhật mới năm 2026, đặc biệt từ Nghị định 20/2025/NĐ-CP, doanh nghiệp vừa có thêm cơ hội tháo gỡ vướng mắc, vừa đối mặt với yêu cầu cao hơn về quản trị tài chính và tuân thủ giao dịch liên kết. Việc hiểu đúng bản chất quy định, chủ động dự báo chỉ số EBITDA và xây dựng chiến lược vay vốn phù hợp là nền tảng để doanh nghiệp kiểm soát rủi ro và tối ưu nghĩa vụ thuế trong dài hạn.
Kết luận
Việc nhận diện và kiểm soát tác động chi phí lãi vay bị khống chế là yêu cầu bắt buộc đối với mọi doanh nghiệp có sử dụng đòn bẩy tài chính. Quy định về trần 30% EBITDA không chỉ ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế TNDN mà còn đặt ra bài toán dài hạn về cấu trúc vốn, dòng tiền và tính bền vững tài chính.
Để hạn chế rủi ro bị loại chi phí, truy thu và xử phạt thuế, doanh nghiệp cần chủ động rà soát quan hệ liên kết, tính toán chính xác EBITDA thuế và cập nhật kịp thời các điểm mới từ Nghị định 20/2025/NĐ-CP. Trong những trường hợp cấu trúc vay vốn phức tạp hoặc có yếu tố giao dịch liên kết, việc tham vấn ý kiến từ MAN – Master Accountant Network – đơn vị tư vấn thuế chuyên sâu sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng phương án tuân thủ phù hợp, tối ưu chi phí hợp pháp và an tâm trong quá trình thanh tra, kiểm tra thuế.
Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network
- Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
- Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
- Email: man@man.net.vn
Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) và CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.
Giải đáp thắc mắc về tác động của chi phí lãi vay bị khống chế
Chi phí lãi vay bị khống chế áp dụng cho những doanh nghiệp nào?
Quy định khống chế chi phí lãi vay áp dụng đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết theo quy định tại Nghị định 132/2020/NĐ-CP. Trong một số trường hợp, dù vay vốn từ ngân hàng thương mại, doanh nghiệp vẫn có thể bị áp dụng nếu thuộc diện có quan hệ liên kết theo tiêu chí kiểm soát.
Phần chi phí lãi vay vượt trần có được chuyển sang năm sau không?
Có. Pháp luật cho phép chuyển phần chi phí lãi vay bị khống chế sang các kỳ tính thuế tiếp theo, tối đa 5 năm, nếu các năm sau doanh nghiệp có EBITDA đủ lớn để bù đắp. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải theo dõi và kê khai đầy đủ để không bị mất quyền chuyển chi phí.
Vay vốn ngân hàng có còn bị khống chế chi phí lãi vay từ năm 2026 không?
Theo các cập nhật mới từ Nghị định 20/2025/NĐ-CP, doanh nghiệp có thể được loại trừ quan hệ liên kết với ngân hàng nếu chứng minh khoản vay mang tính độc lập, ngân hàng không tham gia điều hành hay kiểm soát doanh nghiệp. Đây là điểm mới quan trọng giúp giảm tác động của chi phí lãi vay bị khống chế đối với nhiều doanh nghiệp nội địa.
Nếu không tuân thủ quy định khống chế chi phí lãi vay, doanh nghiệp đối mặt rủi ro gì?
Doanh nghiệp có thể bị loại chi phí lãi vay khi quyết toán thuế, dẫn đến tăng thu nhập chịu thuế, bị truy thu thuế TNDN, phạt chậm nộp, ấn định thuế và thậm chí bị đưa vào diện thanh tra giao dịch liên kết nếu rủi ro bị đánh giá cao.
Doanh nghiệp nên kiểm soát rủi ro chi phí lãi vay bị khống chế như thế nào?
Giải pháp hiệu quả là chủ động dự báo EBITDA thuế, rà soát quan hệ liên kết, cơ cấu lại nguồn vốn và xây dựng hồ sơ giải trình rõ ràng cho các khoản vay. Đối với mô hình vay vốn phức tạp, doanh nghiệp nên có sự hỗ trợ từ chuyên gia tư vấn thuế để đảm bảo tuân thủ và tối ưu chi phí hợp pháp.
Ban biên tập MAN – Master Accountant Network