Vai trò của báo cáo CbCR trong quản lý thuế và giao dịch liên kết

Trong kỷ nguyên minh bạch thuế toàn cầu, vai trò của báo cáo CbCR trong quản lý thuế và giao dịch liên kết đã vượt xa khuôn khổ một nghĩa vụ tuân thủ thông thường. Đối với cơ quan thuế, CbCR là công cụ “x-quang” giúp nhận diện rủi ro chuyển giá và xói mòn cơ sở thuế trên phạm vi toàn cầu; còn với doanh nghiệp đa quốc gia, đây là thước đo quan trọng phản ánh mức độ minh bạch, quản trị rủi ro và trách nhiệm thuế trong bối cảnh BEPS, MCAA và Thuế tối thiểu toàn cầu chính thức vận hành tại Việt Nam từ năm 2025. Hiểu đúng và triển khai đúng CbCR không chỉ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro thanh tra, truy thu thuế mà còn tạo nền tảng vững chắc cho chiến lược phát triển bền vững và uy tín quốc tế.

Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (CbCR) là gì?

Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (CbCR) là một loại báo cáo thuế dành cho các tập đoàn đa quốc gia, cung cấp cái nhìn tổng thể về cách thức phân bổ thu nhập, thuế nộp và các chỉ số hoạt động kinh tế chính giữa các quốc gia mà tập đoàn đó hoạt động.

Theo Nghị định 132/2020/NĐ-CP của Chính phủ, CbCR là “mảnh ghép cuối cùng” và quan trọng nhất trong bộ Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết ba cấp độ:

• Hồ sơ quốc gia (Local File): Chi tiết về các giao dịch liên kết tại Việt Nam.
• Hồ sơ toàn cầu (Master File): Thông tin chung về cấu trúc và chiến lược toàn cầu của tập đoàn.
• Báo cáo CbCR: Số liệu tài chính tổng hợp tại từng quốc gia.

Đối tượng bắt buộc và ngưỡng doanh thu

Không phải mọi doanh nghiệp đều phải nộp CbCR. Theo chuẩn mực quốc tế và quy định tại Việt Nam:

• Ngưỡng quốc tế: Các tập đoàn có doanh thu hợp nhất từ 750 triệu Euro trở lên.
• Quy định tại Việt Nam: Doanh nghiệp có Công ty mẹ tối cao tại Việt Nam với doanh thu hợp nhất toàn cầu trong kỳ tính thuế từ 18.000 tỷ đồng trở lên.

Đối với các công ty con tại Việt Nam có công ty mẹ ở nước ngoài, nghĩa vụ nộp CbCR phụ thuộc vào việc quốc gia của công ty mẹ có ký thỏa thuận trao đổi thông tin với Việt Nam hay không. Đây chính là điểm quan trọng của năm 2025 khi danh sách các nước trao đổi thông tin tự động với Việt Nam được mở rộng đáng kể.

Xem chi tiết: Hướng dẫn kê khai Phụ lục IV (Mẫu 04/GDLK).

Vai trò của báo cáo CbCR trong quản lý thuế hiện đại

Hiểu rõ vai trò của báo cáo CbCR trong quản lý thuế và giao dịch liên kết là chìa khóa để doanh nghiệp dự báo được các hành động của cơ quan quản lý.

Công cụ “X-quang” giúp nhìn thấu cấu trúc lợi nhuận

Trước khi có CbCR, cơ quan thuế thường chỉ nhìn thấy “phần nổi của tảng băng” là các hoạt động tại địa phương. Với CbCR, cơ quan thuế có trong tay một tấm bản đồ nhiệt về lợi nhuận toàn cầu.

Dựa vào báo cáo này, cơ quan thuế có thể so sánh giữa:

• Số thuế nộp tại Việt Nam so với các quốc gia có mức thuế suất thấp.
• Tỷ lệ lợi nhuận trên số lượng nhân sự hoặc tài sản hữu hình tại từng địa bàn. Nếu một công ty con tại Việt Nam đóng góp 50% doanh thu và nhân lực nhưng chỉ giữ lại 5% lợi nhuận toàn cầu, đó là dấu hiệu đỏ (Red flag) kích hoạt các cuộc thanh tra chuyển giá ngay lập tức.

 Đánh giá rủi ro giao dịch liên kết (Risk Assessment)

Cơ quan thuế sử dụng các thuật toán máy học để phân tích dữ liệu CbCR nhằm phát hiện các hành vi chuyển giá tinh vi. Vai trò của báo cáo CbCR ở đây là cung cấp dữ liệu đầu vào cho hệ thống xếp hạng rủi ro doanh nghiệp. Các chỉ số như “Lợi nhuận trên mỗi nhân viên” hoặc “Thuế thu nhập doanh nghiệp thực nộp” được so sánh giữa các quốc gia sẽ chỉ ra liệu tập đoàn có đang điều hướng lợi nhuận về nơi có thuế suất thấp hay không.

 Cơ chế trao đổi thông tin tự động (AEOI) và sức mạnh của MCAA

Năm 2025, Việt Nam đã kích hoạt hoàn toàn cơ chế trao đổi thông tin tự động. Điều này có nghĩa là nếu bạn là công ty con của một tập đoàn tại Mỹ hoặc Singapore, dữ liệu CbCR nộp tại quốc gia đó sẽ được tự động chuyển về Tổng cục Thuế Việt Nam. Vai trò của báo cáo CbCR trong quản lý thuế và giao dịch liên kết lúc này chuyển từ “tự nguyện khai báo” sang “đối chiếu chéo tự động”, khiến việc che giấu thông tin trở nên bất khả thi.

Vai trò của CbCR đối với Quản trị nội bộ doanh nghiệp

Đừng chỉ nhìn CbCR dưới góc độ nghĩa vụ thuế. Đối với nhà quản trị, nó mang lại những giá trị chiến lược:

Lá chắn bảo vệ trước rủi ro thanh tra

Việc chuẩn bị CbCR một cách cẩn trọng giúp doanh nghiệp tự đánh giá được sức khỏe tài chính của mình dưới góc nhìn của cơ quan thuế. Nếu phát hiện các điểm bất thường, doanh nghiệp có thể chủ động điều chỉnh chính sách giá chuyển nhượng trước khi cuộc thanh tra diễn ra, từ đó giảm thiểu các khoản phạt nặng nề.

Tối ưu hóa chuỗi giá trị toàn cầu

Phân tích dữ liệu CbCR giúp Ban Lãnh đạo nhận diện được những lỗ hổng trong cấu trúc vận hành. Ví dụ, việc duy trì quá nhiều thực thể tại các quốc gia không mang lại giá trị kinh tế thực chất nhưng lại làm tăng chi phí tuân thủ thuế có thể được cắt giảm để tối ưu hóa nguồn lực.

Khẳng định giá trị ESG và uy tín thương hiệu

Trong kỷ nguyên 2025, “Minh bạch thuế” (Tax Transparency) là một phần không thể thiếu của báo cáo ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị). Các nhà đầu tư quốc tế và các tổ chức xếp hạng tín dụng luôn ưu tiên các tập đoàn có báo cáo CbCR sạch sẽ, chứng minh rằng doanh nghiệp đóng góp công bằng cho sự phát triển của cộng đồng tại nơi họ hoạt động.

Rủi ro và hệ quả khi sai phạm CbCR

Sự sai lệch trong Báo cáo lợi nhuận liên Quốc gia có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng cho doanh nghiệp:

Ấn định thuế chuyển giá

Nếu dữ liệu trên Báo cáo lợi nhuận liên Quốc gia cho thấy lợi nhuận bị chuyển dịch bất hợp lý, cơ quan thuế có quyền bác bỏ giá giao dịch liên kết của doanh nghiệp và ấn định một mức thuế dựa trên các phương pháp so sánh thị trường.

Xử phạt hành chính

Khung hình phạt căn cứ theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định xử phạt với các hành vi cụ thể như sau:

• Vi phạm thời hạn nộp: Mức phạt từ 8.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng tùy thuộc vào số ngày chậm nộp.
• Khai sai, khai không đầy đủ: Phạt từ 5.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng đối với hành vi khai thiếu các chỉ tiêu trong hồ sơ giao dịch liên kết.
• Hành vi trốn thuế: Nếu việc sai phạm CbCR dẫn đến thiếu số thuế phải nộp hoặc tăng số thuế được hoàn, mức phạt có thể từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn.

Báo cáo lợi nhuận liên Quốc gia là nguồn dữ liệu sơ khởi để tính toán Thuế bổ sung. Nếu dữ liệu CbCR không chính xác, việc tính toán thuế bổ sung theo Trụ cột 2 (Pillar Two) sẽ bị sai lệch, dẫn đến rủi ro bị truy thu thuế tại nhiều quốc gia cùng lúc.

Hướng dẫn tuân thủ – Quy trình chuẩn áp dụng Tập đoàn lớn

Để tối ưu hóa vai trò của báo cáo CbCR trong quản lý thuế và giao dịch liên kết, dưới đây là quy trình chuẩn được đội ngũ chuyên gia của MAN – Master Accountant Network áp dụng cho các Tập đoàn lớn. Cụ thể như sau: 

• Rà soát ngưỡng và Cấu trúc Tập đoàn: Xác định chính xác doanh thu hợp nhất toàn cầu theo chuẩn mực kế toán của quốc gia nơi Công ty mẹ tối cao cư trú. MAN phân tích sâu vào cấu trúc sở hữu để xác định các thực thể thành viên cần đưa vào Báo cáo, tránh bỏ sót rủi ro.
• Đối chiếu dữ liệu (Consistency Check): Đây là bước quan trọng nhất. Phải đảm bảo số liệu trên CbCR khớp với Master File và Local File. Mọi sự chênh lệch về tỷ lệ lợi nhuận hoặc nhân viên hoặc mức thuế thực nộp đều được đội ngũ chuyên gia của MAN phân tích, đưa ra giải trình chặt chẽ tại Bảng 3 của Báo cáo lợi nhuận liên Quốc gia trước khi nộp.
• Kiểm tra thời hạn, trao đổi thông tin: MAN hỗ trợ doanh nghiệp thu thập dữ liệu từ các công ty con, đảm bảo Báo cáo CbCR đều được hoàn thiện và nộp đúng thời hạn 12 tháng sau ngày kết thúc năm tài chính, loại bỏ hoàn toàn rủi ro bị phạt do chậm trễ.
• Tư vấn chuyên gia: Tại MAN, Báo cáo CbCR không chỉ là việc điền mẫu biểu. Đội ngũ chuyên gia am hiểu sâu sắc luật pháp Việt Nam và các hướng dẫn của OECD sẽ tư vấn cho doanh nghiệp cách tối ưu hóa chính sách giá chuyển nhượng dựa trên dữ liệu CbCR, giúp doanh nghiệp sẵn sàng trước các biến động của Thuế tối thiểu toàn cầu (Pillar Two).

Với kinh nghiệm dày dặn trong lĩnh vực giao dịch liên kết (chuyển giá), hỗ trợ các Doanh nghiệp FDI và Tập đoàn đa quốc gia, MAN – Master Accountant Network không chỉ là đơn vị tư vấn thuế, mà là người đồng hành đáng tin cậy, giúp doanh nghiệp biến nghĩa vụ tuân thủ thành lợi thế cạnh tranh.

Kết luận

Trong bối cảnh cơ chế trao đổi thông tin tự động, BEPS Action 13 và Thuế tối thiểu toàn cầu đồng loạt được triển khai, vai trò của báo cáo CbCR trong quản lý thuế và giao dịch liên kết đã trở thành yếu tố then chốt quyết định mức độ tuân thủ và an toàn thuế của các tập đoàn đa quốc gia tại Việt Nam. CbCR không còn đơn thuần là một nghĩa vụ kê khai, mà là cơ sở để cơ quan thuế đánh giá rủi ro chuyển giá, đồng thời là “tấm gương phản chiếu” năng lực quản trị thuế, tính minh bạch và trách nhiệm của doanh nghiệp trên phạm vi toàn cầu.

Từ kinh nghiệm thực tiễn triển khai hồ sơ giao dịch liên kết và báo cáo CbCR cho nhiều doanh nghiệp FDI và tập đoàn có cấu trúc xuyên biên giới, MAN – Master Accountant Network nhận thấy rằng doanh nghiệp chỉ thực sự an toàn khi CbCR được lập trên nền tảng dữ liệu chính xác, nhất quán với Master File và Local File, đồng thời gắn chặt với mô hình tạo giá trị thực tế của tập đoàn. Việc chủ động rà soát, chuẩn hóa và tư vấn chuyên sâu ngay từ đầu không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro thanh tra, truy thu và xử phạt thuế, mà còn tạo nền tảng vững chắc cho chiến lược phát triển bền vững, minh bạch và uy tín trong kỷ nguyên quản lý thuế toàn cầu.

Thông tin liên hệ MAN – Master Accountant Network

• Địa chỉ: Số 19A, đường 43, phường Tân Thuận, TP. Hồ Chí Minh
• Mobile/Zalo: 0903 963 163 – 0903 428 622
• Email: man@man.net.vn

Phụ trách sản xuất nội dung bởi: Ông Lê Hoàng Tuyên – Sáng lập viên (Founder) & CEO MAN – Master Accountant Network, Kiểm toán viên CPA Việt Nam với hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành Kế toán, Kiểm toán và Tư vấn Tài chính.

Câu hỏi thường gặp về vai trò của báo cáo CbCR trong quản lý thuế và giao dịch liên kết

Ban biên tập MAN – Master Accountant Network